Türkiye kaç coğrafi bölgeye ayrılır ve bu ayrım ne zaman yapıldı?
Türkiye 7 coğrafi bölgeye ve 21 bölüme ayrılır. Bu ayrımı, 6-21 Haziran 1941'de Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi yaptı.
Türkiye'yi 7 bölgeye ve 21 bölüme ayıran sınırlar, 6–21 Haziran 1941'de Ankara'da toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde çizildi. Her bölgenin kısa tanıtımı, kongrenin baktığı ölçütler ve yedi bölgenin karşılaştırma tablosu aşağıda.
Türkiye'nin bölgeleri ilk kez ulusal bir kongrede, ortak kararla belirlendi. Kongre, Türkiye'yi yer şekillerine, iklimine ve insanların nasıl yaşadığına bakarak bölgelere ayırdı. Sınırları aşağıdaki üç ölçüt belirledi.
Karadeniz'de ve Akdeniz'de dağlar kıyıya paralel uzanır. Ege'de kıyıya dik uzanır, aralarında graben vadileri açılır. Doğu Anadolu ise yüksek ve engebeli bir platodur. Ana sınır hatları bu farklardan çıktı.
Kıyıları çevredeki denizler ılıtır. Deniz etkisinin ulaşmadığı iç kesimlerde step iklimi görülür, Doğu Anadolu'da ise karasal iklim en sert hâlini alır. Kongre bu farklara bitki örtüsüyle birlikte baktı.
Nüfusun nerede yoğunlaştığı, hangi ürünün nerede yetiştiği (zeytin, fındık, tahıl, çay), sanayi merkezleri ve eski ticaret yolları, 7 bölgenin 21 bölüme ayrılmasında belirleyici oldu.
TÜİK, verilerini Avrupa Birliği'nin istatistik bölgeleri sistemine uyan İBBS Düzey 1'e göre, yani 12 bölge üzerinden yayımlar. Bu bölgeler il sınırlarıyla çizilir. Okulda ve fiziki coğrafyada kullanılan ise 1941 Kongresi'nin doğal hatlara dayanan 7 bölgesidir.
Yedi bölgeyi nüfusa, yüzölçümüne, yoğunluğa ve en yüksek zirveye göre yan yana gör. Bölgenin adına tıklarsan kendi sayfası açılır.
| Bölge | İl / Bölüm | Yüzölçümü (km²) | Alan Payı | Nüfus (2025) | Nüfus Payı | Yoğunluk | En Yüksek Zirve | Detay |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 01Marmara BölgesiKıyı | 11 İl / 4 Bölüm | 72.666 | %9,3 | 26.711.525 | %31,0 | 368 kişi/km² | Uludağ2543 m | İncele |
| 02Ege BölgesiKıyı | 8 İl / 2 Bölüm | 89.339 | %11,5 | 11.011.261 | %12,8 | 123 kişi/km² | Honaz Dağı2571 m | İncele |
| 03Akdeniz BölgesiKıyı | 8 İl / 2 Bölüm | 89.516 | %11,5 | 11.028.175 | %12,8 | 123 kişi/km² | Medetsiz Tepesi3524 m | İncele |
| 04İç Anadolu Bölgesiİç | 13 İl / 4 Bölüm | 187.227 | %24,0 | 13.809.574 | %16,0 | 74 kişi/km² | Erciyes Dağı3917 m | İncele |
| 05Karadeniz BölgesiKıyı | 18 İl / 3 Bölüm | 116.379 | %14,9 | 8.041.038 | %9,3 | 69 kişi/km² | Kaçkar Dağı3937 m | İncele |
| 06Doğu Anadolu Bölgesiİç | 14 İl / 4 Bölüm | 148.966 | %19,1 | 5.902.603 | %6,9 | 40 kişi/km² | Ağrı Dağı (Büyük Ağrı)5137 m | İncele |
| 07Güneydoğu Anadolu Bölgesiİç | 9 İl / 2 Bölüm | 75.947 | %9,7 | 9.587.992 | %11,1 | 126 kişi/km² | Yazlıca (Herekul) Dağı2838 m | İncele |
* Nüfus: TÜİK ADNKS, 31 Aralık 2025. Yüzölçümü: Harita Genel Müdürlüğü (HGM) kayıtları. Paylarda Türkiye toplamı olarak 86.092.168 kişi ve 81 ilin yüzölçümü toplamı olan 780.040 km² alındı.
Bölgelerin nasıl çizildiği, en büyüğü ve denize kıyısı olanlar.
Türkiye 7 coğrafi bölgeye ve 21 bölüme ayrılır. Bu ayrımı, 6-21 Haziran 1941'de Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi yaptı.
Sınırlar üç grup ölçüte göre çizildi. Birincisi doğal etkenler: yer şekilleri ve uzanışları, dağ sıraları, yükselti ve kıyı tipleri. İkincisi iklim: sıcaklık, yağış rejimi ve bitki örtüsü. Üçüncüsü beşeri ve ekonomik etkenler: nüfusun dağılışı, hangi ürünün nerede yetiştiği, sanayi ve ulaşım ağları.
7 coğrafi bölge Türkiye'yi doğal yapısına göre ayırır ve sınırları il sınırlarını değil doğal hatları izler. TÜİK'in kullandığı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) Düzey 1 ise 12 bölgeden oluşur. Bu bölgeler Avrupa Birliği'nin istatistik kurallarına uymak için il sınırlarına göre çizildi ve nüfus, ekonomi gibi istatistikleri toplamaya yarar.
Yüzölçümü en büyük bölge İç Anadolu Bölgesi'dir: 187.227 km², Türkiye'deki payı %24,00. Nüfusta ve nüfus yoğunluğunda ise Marmara Bölgesi birinci sırada: 26.711.525 kişi (payı %31,03) ve km² başına 368 kişi.
Evet. Bölge sınırları il sınırlarını değil doğal hatları izlediği için birçok ilin toprağı birden çok bölgeye yayılır. En bilinen örnekler: Bilecik (Marmara, Ege, Karadeniz ve İç Anadolu), Balıkesir ve Çanakkale (Marmara ve Ege), Bursa (Marmara ve Karadeniz), Kahramanmaraş (Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu).
7 bölgenin 4'ünün denize kıyısı var: Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz. Kalan 3 bölgenin kıyısı yok: İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu.