Denizler ve Kıyılar
Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'in açığında 30 nokta seçtik. Her birinde su sıcaklığını, dalga yüksekliğini ve rüzgârı gör; aşağıda dört denizin tuzluluğunu, derinliğini ve akıntılarını karşılaştır.
Türkiye'yi Çevreleyen
4 DenizAçık Denizde Referans Noktası
30 NoktaDenize Kıyısı Olan İl
28 İlToplam Kıyı Uzunluğu (HGM)
8.333 kmYükleniyor…
Dört Denizi Karşılaştır
Karadeniz en az tuzlu, Akdeniz en sıcak ve en tuzlu olanı. Farkın nedeni her denizin ne kadar tatlı su aldığında ve ne kadar buharlaştığında.
Kıyılar Neden Birbirine Benzemez?
Bir kıyının şeklini iki şey belirler: dağların kıyıya paralel mi dik mi uzandığı ve Dördüncü Zaman'da yükselen denizin hangi vadileri doldurduğu. Türkiye'de altı kıyı tipi görülür.
Deniz Tabanındaki Faylar
Kuzey Anadolu Fayı, Marmara'nın dibindeki derin çukurların içinden geçer. Ege'de ise yer kabuğu gerilip açılıyor.
Rüzgâr ve Okyanus Akıntıları
Dünya genelinde rüzgârı, dalgaları ve akıntıları haritada izle. Harita earth.nullschool.net'ten gelir ve sayfamızın içinde açılır.
Yükleniyor…
Sık Sorulan Sorular
Tabloda gördüğün dalga yüksekliği, teknik adıyla belirgin dalga yüksekliğidir: belirli bir süre boyunca ölçülen dalgaların en yüksek üçte birinin ortalaması. Bu tanım, denizi izleyen deneyimli bir gözlemcinin algıladığı yüksekliğe yakın çıktığı için tercih edilir. Ama bir ortalamadır, tek dalgaların üst sınırı değil. Dalgaların yaklaşık yüzde 15'i bu değere eşit ya da ondan yüksek çıkar; en yüksek tekil dalga, belirgin dalga yüksekliğinin iki katına yaklaşabilir. Yani değer 1 metre olsa bile ara sıra 2 metreye yaklaşan dalgalar görmek beklenen bir şeydir.
Ölçüm kataloğundaki rüzgâr, deniz yüzeyinden 10 metre yükseklikteki rüzgârdır. Bu, meteorolojide yerleşik standart ölçüm yüksekliğidir; kara istasyonları da anemometrelerini aynı yüksekliğe kurar. Sebep karşılaştırılabilirlik: rüzgâr yüzeye yaklaştıkça sürtünmeyle yavaşlar ve düzensizleşir, bu yüzden farklı yerlerde ölçülen rüzgârları yan yana koyabilmek için ortak bir referans yüksekliğe ihtiyaç var. Kısacası bu ölçüm "şu anda kıyıda ne hissedersin" sorusuna değil, "açık deniz üzerinde 10 metrede model rüzgârı nedir" sorusuna cevap verir. Teknenin güvertesinde ya da kumsalda hissedilen rüzgâr, yerel engellere göre bundan farklı olabilir.
Değil. Ölçüm kataloğundaki deniz yüzeyi sıcaklığı uydu ve model verilerinden hesaplanır ve birkaç kilometre genişliğindeki bir su kütlesinin ince yüzey tabakasını temsil eder. Kıyıda elini suya soktuğunda hissettiğin sıcaklık ise sığ, güneşle çabuk ısınıp çabuk soğuyan, dip akıntılarından ve rüzgârdan etkilenen tek bir noktanın sıcaklığıdır. İkisi aynı gün birkaç derece farklı çıkabilir, özellikle sığ körfezlerde ve öğleden sonraki saatlerde. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün kıyı istasyonlarında termometreyle yaptığı ölçüm bu yerel farkı yakalar; model tahmini ise geniş bir su kütlesinin ortalamasını verir. İki sayı aynı soruyu farklı ölçekte cevaplar.
Açık denizde güvenilir; boğazlarda ve dar körfezlerde aynı ölçüde değil. Deniz tahmin modelleri denizi kare kare bir ızgaraya böler ve her kare için tek bir sayı üretir; o sayı, karenin tamamının ortalamasıdır. Açık denizde bu yeterince doğrudur, çünkü sıcaklık ve dalga koşulları birkaç kilometrelik bir alanda fazla değişmez. Boğazlarda ve dar körfezlerde ise farklı bir fizik devreye girer: İstanbul Boğazı gibi geçitlerde üstte ve altta ters yönde akan iki katmanlı bir akıntı vardır, dar kesitten geçen su hızla karışır ve sıcaklık dağılımı birkaç yüz metrede değişebilir. Aynı noktayı iki farklı model birbirinden belirgin biçimde farklı gösterebilir. Referans noktalarının geçitlerin dışında seçilmesinin sebebi budur.
Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz tek bir modelden değil, ayrı ayrı çalışan bölgesel modellerden okunur. Sebebi coğrafyanın kendisi: derinlik, tuzluluk ve akıntı düzeni bu dört denizde birbirinden farklıdır ve dar, kapalı bir denizi geniş kareli küresel bir model yeterince çözemez. Bölgesel bir model aynı alanı çok daha sık bir ızgarayla kaplar, bu yüzden kıyıya yakın koşulları daha iyi yakalar. Ayrı model, ayrı üretim takvimi demektir: bir denizin tahmini günde iki kez yenilenirken bir başkasınınki günde bir kez yenilenebilir. Bu yüzden dört deniz aynı anda aynı yaşta veri taşımayabilir; ölçüm kataloğundaki yenilenme sütunu bunu her katman için ayrı ayrı gösterir.
Bu sayfa her açıldığında en son yayımlanmış model çıktısını gösterir, ama kaynağın kendisi saatte bir değil, günde birkaç kez yeni bir tahmin üretir: rüzgâr ve dalga verisi günde dört kez (00, 06, 12, 18 UTC), deniz suyu sıcaklığı ise günde bir kez yenilenir. İki yayım arasındaki saatlerde sayfayı ne kadar sık açarsan aç aynı rakamı görürsün — bu bir gecikme ya da bayat veri değil, kaynağın kendi üretim takvimidir. Geçerlilik anı, gördüğün sayının hangi yayına ait olduğunu gösterir; daha sık kontrol etmek bu sayıyı değiştirmez, sadece kaynağın bir sonraki yayını değiştirir.
Bölgesel dalga modeli Marmara'da hiç sayısal değer üretmiyor: modelin kapsama kutusu Marmara Denizi'ni içine alır, ama kara/deniz maskesi bu alanı deniz olarak işaretlemez. Kutunun içinde olmak, o noktanın modellendiği anlamına gelmiyor: dalga modeli için Marmara boş bir alandır. Bu bir arıza değil, ürünün kapsama sınırının sonucudur. Ölçüm kataloğu bu yüzden dalga katmanları için ayrı bir yedek kaynak kaydeder ve Marmara'daki bir dalga değeri diğer üç denizde kullanılan modelden değil, daha kaba çözünürlüklü bir küresel modelden gelir. Katalogdaki kaynak sütunu bu ayrımı gösterir.
Doğrudan o plaj ya da liman için değil: bu sayfa elle seçilmiş sabit açık deniz noktaları için değer yayımlar — "Antalya Açıkları", "Sinop Açıkları" gibi. Sebebi haritada tıklama kolaylığı değil, dürüstlük. Bölgesel modellerin ızgara kareleri birkaç kilometre genişliğinde olduğu için tek bir plajın hemen önündeki dalga ve sıcaklık koşullarını temsil edemezler. Sonuç, tek bir kıyı şeridi için değil, o kıyının açığındaki geniş bir su kütlesi için temsili bir tahmindir. Bir plajın gerçek dalga ve akıntı koşulları, dip yapısına ve yerel rüzgâra bağlı olarak buradan belirgin biçimde farklı olabilir.