Antalya
Antalya, Akdeniz kıyısında, Toros Dağları'nın denize en dik indiği kesimlerden birinde kuruludur. Nüfus bakımından Türkiye'nin beşinci büyük ilidir. Kentin kıyı şeridi, MÖ 2. yüzyılda Bergama Kralı II. Attalos tarafından kurulan Attaleia'ya kadar uzanan bir liman kentleri zincirine ev sahipliği yapar.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Antalya'nın Yeryüzü Şekilleri
Antalya, Batı Toroslar'ın Akdeniz'e paralel uzanan Bey Dağları kesimiyle kıyı arasında sıkışmış dar bir kıyı ovasından ibarettir; dağlar çoğu yerde denize 20-30 kilometre mesafede yükselir. İlin en yüksek noktası, Bey Dağları'nda yer alan 3.086 metrelik Kızlarsivrisi'dir. İl, kireçtaşı ana kayasının hâkim olduğu geniş bir karstik arazidir. Yağmur suyu, yüzeyde akmak yerine büyük ölçüde yer altına sızar; bu süreç düden, obruk ve polye gibi şekiller üretir. Düden, suyun yer altına daldığı kuyulardır; obruk, mağara tavanı çökmesiyle oluşan derin çukurlardır; polye ise geniş bir karstik ovadır. Antalya-Burdur arasındaki Kestel Polyesi ile ilin batısındaki Elmalı ve Akseki polyeleri bunların en büyükleridir. Karstik yapı, ilin bilinen şelalelerinin de kaynağıdır: Düden Çayı, Toroslar'dan gelen suyunu önce şehir merkezinde, sonra Lara kıyısında iki ayrı şelaleyle denize boşaltır. Manavgat Nehri'nin şelalesi ise yüksekten dökülmez; geniş bir alana yayılan güçlü bir debiyle akar.
İlin en düzenli akışlı akarsuyu, Dumanlı kaynağından doğan ve dar kanyonlardan geçerek Akdeniz'e ulaşan 93 kilometre uzunluğundaki Manavgat Nehri'dir; üzerindeki Oymapınar ve Manavgat barajları enerji üretiminde kullanılır. Isparta'nın Sütçüler ilçesi yakınından doğan Köprüçay ise Toroslar'daki dar kanyonlardan akar ve rafting sporu için tercih edilir. Aksu Nehri, ilin doğusunda tarım arazilerini sular. İlin içme ve sulama suyu, DSİ tarafından işletilen Karacaören I ve II barajlarından karşılanır; bu barajlar Aksu Çayı üzerinde yer alır. Kentin büyüyen su ihtiyacı nedeniyle Manavgat'taki Oymapınar Barajı'ndan cazibeyle su aktarımı da planlanmaktadır. İlin batısında, Elmalı ilçesindeki Avlan Gölü karstik bir polye gölüdür; 1.030 metre rakımda, yaklaşık 850 hektarlık bir alana yayılır. 1975-1980 arasında açılan bir kanalla tamamen kurutulmuş, bölge halkının girişimiyle 2001'de kapaklar kapatılarak yeniden su tutmaya başlamıştır.
Antalya'da Nüfus ve Ekonomi
Antalya'nın TÜİK il/ilçe merkezi nüfus oranı %100'dür, çünkü büyükşehir statüsündeki illerde belde ve köylerin idari tüzel kişiliği 6360 sayılı Kanun'la kaldırılmıştır — bu oran ilin fiilen tamamen kentleştiği anlamına gelmez. Antalya 2024 yılında 96.618 kişi aldı, 71.999 kişi verdi. Net göç hızı binde +9,09 ile başkent Ankara'nın binde +8,91'lik oranının da üzerine çıktı.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)