Samsun
Samsun, Kızılırmak ve Yeşilırmak'ın Karadeniz'e ulaştığı geniş kıyı ovasında kuruludur; bu iki deltanın oluşturduğu düzlük, ilin Karadeniz kıyısındaki en geniş tarım arazisidir. Antik adı Amisos olan kent, MÖ 6. yüzyılda Milet kolonistleri tarafından kurulmuştur. 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı, Kurtuluş Savaşı'nın fiilen başladığı tarih olarak kabul edilir.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Samsun'un Yeryüzü Şekilleri
İlin kıyı kesimi, batıda Kızılırmak'ın oluşturduğu Bafra Ovası ile doğuda Yeşilırmak'ın oluşturduğu Çarşamba Ovası arasında geniş bir düzlük oluşturur; Bafra Ovası'nın kıyı boyunca uzunluğu yaklaşık 32 kilometreye, Çarşamba Ovası'nınki 88 kilometreye ulaşır. Bu iki delta ovası, Anadolu'nun kıyı ovaları arasında en büyükler arasında sayılır. İlin güneyi, Canik Dağları'nın kuzey yamaçlarıyla kıyı ovasından iç kesimlere doğru yükselir; kıyıdan güneye gidildikçe arazi giderek daha engebeli bir yapıya bürünür.
Türkiye sınırları içinde tamamen akan en uzun nehir olan Kızılırmak, Bafra ilçesi yakınlarında Karadeniz'e dökülür. Nehrin taşıdığı alüvyonların oluşturduğu Kızılırmak Deltası, 1998'de Ramsar Sözleşmesi'ne dahil edilmiş, Anadolu'nun ikinci büyük Ramsar alanıdır. Delta içindeki Balık, Uzun, Cernek, Liman, Karaboğaz ve Mülk gölleri acı su özelliği taşır; alanda 358 kuş türü tespit edilmiştir. İlin doğusunda Yeşilırmak, Çarşamba ilçesi yakınlarında kendi deltasını oluşturarak denize ulaşır. İçme suyu ihtiyacının büyük bölümü, Abdal Deresi üzerinde 1985-1988 arasında inşa edilen ve yaklaşık 106,5 milyon m³ kapasiteli Çakmak Barajı'ndan karşılanır.
Samsun'da Nüfus ve Ekonomi
Samsun'da da TÜİK il/ilçe merkezi nüfus oranı %100'dür, çünkü büyükşehir statüsündeki illerde belde ve köylerin idari tüzel kişiliği 6360 sayılı Kanun'la kaldırılmıştır. Oran yasal bir tanımı yansıtır ve ilin fiilen tamamen kentleştiği anlamına gelmez. 2024 yılında 46.841 kişi aldı, 43.246 kişi verdi; net göç hızı binde +2,60 ile pozitif kaldı.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)