Kocaeli
Kocaeli, İzmit Körfezi kıyısında, Marmara Bölgesi'nin sanayi ağırlıklı kesiminde kuruludur. İlin adı, 14. yüzyılda Orhan Gazi'nin oğlu Süleyman Paşa'nın bölgeyi sancak beyi olarak yönettiği döneme dayanır; 1888'de bağımsız bir sancak haline gelmiştir. 2024 yılında kişi başına gayrisafi yurt içi hasılada İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı — TÜİK'in rakamlarına göre Ankara'yı yalnızca 14 liralık bir farkla geride bırakarak.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Kocaeli'nin Yeryüzü Şekilleri
İlin kuzeyi İzmit Körfezi'nin kıyı şeridinden oluşur; körfez, kuzeyindeki Kocaeli Yarımadası ile güneyindeki Samanlı Dağları arasında uzanan tektonik bir çöküntüdür. Samanlı Dağları, ilin güneyinde Kartepe ve çevresinde 1.500 metreyi aşan bir kütle halinde yükselir. İlin tek Karadeniz kıyısı, 52 kilometrelik bir şeritle Kandıra ilçesindedir; buradaki Babadağı 400 metreye ulaşır. Kuzey Anadolu Fayı'nın kuzey kolu, İzmit Körfezi'nin altından geçer. 17 Ağustos 1999'da merkez üssü Gölcük olan bir deprem meydana geldi; büyüklüğü Kandilli Rasathanesi'ne göre 7,4, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göre 7,6 olarak ölçüldü. Deprem, ülke genelinde resmi kayıtlara göre 17.480 ile 18.373 arasında değişen sayıda kişinin ölümüne yol açtı; bunların büyük bölümü Kocaeli'nde yaşanmıştır.
İlin su kaynaklarının merkezinde İzmit Körfezi yer alır; körfezin kıyısında kurulu olan İzmit ile Gölcük, Değirmendere ve Karamürsel ilçeleri kıyı şeridini paylaşır. İlin doğu sınırında, Sapanca Gölü'nün küçük bir bölümü Kocaeli topraklarında kalır; gölün büyük bölümü komşu Sakarya ilindedir. İçme suyu ihtiyacının büyük bölümü Yuvacık Barajı'ndan karşılanır; baraj, Kocaeli, Sakarya ve Bursa sınırları içindeki 258 kilometrekarelik bir havzadan beslenir. Namazgâh Barajı, ilin diğer önemli içme suyu kaynağıdır. Kentin su ihtiyacı yükseldiğinde, Yuvacık'tan Sapanca Gölü'ne suyun geri pompalandığı bir sistem de devreye girer.
Kocaeli'nde Nüfus ve Ekonomi
Kocaeli'nde de TÜİK'in il/ilçe merkezi nüfus oranı %100'dür — büyükşehir statüsündeki illerde belde ve köylerin idari tüzel kişiliğinin 6360 sayılı Kanun'la kaldırılmasının bir sonucudur. Bu oran, ilin fiilen tamamen kentleştiği anlamına gelmez. 2024 yılında 80.804 kişi aldı, 63.593 kişi verdi; net göç hızı binde +8,11 ile sanayi istihdamının çektiği net bir göç kazancına işaret eder.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)