Karaların toplamı yaklaşık 149 milyon km². Burada o karayı paylaşan yedi kıtayı yan yana görürsün: ne kadar geniş oldukları, kaç kişi barındırdıkları, en yüksek dağları ve en uzun nehirleri. Bir kıtanın sayfasında haritası ve ülkeleri de var.
Ekvator tam ortasından geçer; kuzeye ve güneye gittikçe aynı iklim kuşakları sırayla tekrar eder.
Dünyadaki her beş kişiden üçü Asya'da, Himalayaların ve muson yağmurlarının kıtasında yaşar.
Denizin her yöne sokulduğu küçük bir kıta; kışlarını Golf Akıntısı yumuşatır.
Dağlar kuzey-güney uzandığı için kutup havası ile tropik hava ovada karşı karşıya gelir.
Batıda And Dağları yükselir, doğuya doğru arazi alçalıp Amazon ormanına iner.
Karası 8,5 milyon km², ülkelerinin denizdeki hak alanı ise 40 milyon km²'yi aşıyor.
Kalın bir buzun altında kalan, kimsenin kalıcı olarak yaşamadığı ve hiçbir devlete ait olmayan kıta.
Kıtaların nüfusu ve yüzölçümü yan yana. Yoğunluk sütunu km² başına düşen kişi sayısını gösterir.
| Kıta | Yüzölçümü (km²) | Kara Payı (%) | Nüfus | Nüfus Payı (%) | Yoğunluk (kişi/km²) | Ülke Sayısı | En Yüksek Zirve | En Alçak Nokta |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Afrika | 30.370.000 | %20,4 | 1.460.000.000 | %18,2 | 48 | 54 | Kilimanjaro Dağı (5.895 m) | Assal Gölü (-155 m) |
| Asya | 44.579.000 | %29,8 | 4.750.000.000 | %59,3 | 107 | 48 | Everest Dağı (8.848,86 m) | Lut Gölü Kıyısı (-430 m) |
| Avrupa | 10.180.000 | %6,8 | 745.000.000 | %9,3 | 73 | 44 | Elbrus Dağı (5.642 m) | Hazar Denizi Kıyısı (-28 m) |
| Kuzey Amerika | 24.709.000 | %16,5 | 600.000.000 | %7,5 | 24 | 23 | Denali (McKinley) (6.190 m) | Ölüm Vadisi (-86 m) |
| Güney Amerika | 17.840.000 | %12 | 435.000.000 | %5,4 | 24 | 12 | Aconcagua Dağı (6.961 m) | Laguna del Carbón (-105 m) |
| Okyanusya | 8.530.000 | %5,7 | 45.000.000 | %0,6 | 5 | 14 | Wilhelm Dağı (4.509 m) | Eyre Gölü (-15 m) |
| Antarktika | 14.200.000 | %9,5 | — | — | 0 | 0 | Vinson Masifi (4.892 m) | Bentley Buzul-altı Çukuru (-2.540 m) |
| Dünya Toplamı | ~149.000.000 | %100 | ~8.050.000.000 | %100 | ~54 | 199 | Everest (8.848 m) | Lut Gölü (-430 m) |
Bu sayfadaki kıta yüzölçümü, nüfus, zirve ve nehir değerlerini kendimiz derledik ve ders için yuvarladık. Kıtanın sınırı ve hangi ülkeleri kapsadığı kaynaktan kaynağa değiştiği için bu rakamlar tek bir kurumun yayımladıklarıyla birebir tutmayabilir.
Kıta, çevresi çoğunlukla okyanus ve denizlerle çevrili, altında kalın ve eski bir kıtasal kabuk bulunan büyük kara parçasıdır. Kıtaların çoğunun çekirdeğinde, çok eski ve sağlam kayalardan oluşan kalkanlar, yani kratonlar bulunur. Yine de kaç kıta olduğu yalnız jeolojiyle belirlenmez. Sayı biraz da tarihin, kültürün ve okulda nasıl öğretildiğinin sonucudur.
Neden 7 kıta?Türkiye'de okullarda, Millî Eğitim Bakanlığı'nın programında da, 7 kıta öğretilir: Asya, Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika ve Okyanusya. Birleşmiş Milletler'in istatistik sınıflandırması ise iki Amerika'yı tek bir grupta topladığı için 6 kıtayla çalışır. Olimpiyat halkaları da 5 kıtayı simgeler: Antarktika sayılmaz, Amerika tektir.
Kıta sınırları doğada mı çizili?Bazıları öyle. Afrika ile Asya Süveyş Kıstağı'nda, Kuzey ve Güney Amerika Panama Kıstağı'nda birleşir; sınır o dar kara parçasından geçer. Avrupa ile Asyaarasındaki sınır ise insanların üzerinde anlaştığı bir çizgidir. İki kıta aynı levhanın, Avrasya Levhası'nın üstündedir. 18. yüzyıldan beri Rus ve Avrupalı coğrafyacılar Ural Dağları'nı, Ural Nehri'ni ve Kafkasları sınır sayar.
Hangi modele baktığına göre değişir. Türkiye'de okullarda 7 kıta öğretilir: Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa ve Okyanusya. Birleşmiş Milletler'in istatistik sınıflandırması iki Amerika'yı tek grupta topladığı için 6 kıtayla çalışır. Jeolojiye bakarsan Avrupa ile Asya da ayrı değildir, ikisi birlikte Avrasya'yı oluşturur.
Aralarında okyanus da levha sınırı da yok; jeolojik olarak tek bir kara kütlesidir. İkiye ayrılmaları 18. yüzyıldan beri süren tarihî ve kültürel bir alışkanlıktır. Sınır olarak genellikle Ural Dağları, Ural Nehri, Hazar Denizi ve Türk Boğazları kabul edilir.
En büyüğü Asya: yaklaşık 44,6 milyon km² yüzölçümü ve 4,75 milyarı aşan nüfusuyla hem alanda hem nüfusta birinci. En küçüğü yaklaşık 8,5 milyon km² karasıyla Okyanusya; bu alanın büyük kısmı Avustralya anakarasıdır.
Çünkü buzun altında gerçek bir kara var: kıtanın yaklaşık dörtte üçünü kaplayan Doğu Antarktika, çok eski ve sağlam bir kalkanın, yani bir kratonun üzerindedir. Denizde yüzen buz sahanlıklarıyla birlikte alanı yaklaşık 14,2 milyon km²'dir. Kuzey Kutbu'nda ise altında kara olmayan, donmuş deniz buzu bulunur. Antarktika'da hiçbir devlet ve kalıcı yerleşim yok; 1959 Antarktika Antlaşması kıtayı barışçıl amaçlara ve bilime ayırdı.
7 kıta modelinde kıtadır: Avustralya anakarası ve Büyük Okyanus'a dağılmış Polinezya, Mikronezya ve Melanezya adaları Okyanusya adı altında toplanır. Karası 8,5 milyon km², ama ülkelerinin denizdeki ekonomik hak alanı 40 milyon km²'yi aşar; bu, karanın neredeyse 5 katıdır.