İzmir
İzmir, Ege Denizi kıyısındaki İzmir Körfezi çevresinde kurulu, nüfus bakımından Türkiye'nin üçüncü büyük ilidir. Kentin kökeni, Bayraklı Höyüğü'nde ortaya çıkarılan antik Smyrna yerleşimine, MÖ 3. binyıla kadar uzanır. Bugün Türkiye gayrisafi yurt içi hasılasının %5,7'sini tek başına üretir.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
İzmir'in Yeryüzü Şekilleri
İzmir, Ege Bölgesi'nin karakteristik graben-horst yapısı üzerinde kuruludur. Kentin çevresini oluşturan çöküntü alanının kuzeyinde Yamanlar Dağı, doğusunda Nif Dağı, güneyinde Bozdağlar yükselir. Bu dağlar arasında kalan Gediz, Küçük Menderes ve Bakırçay grabenleri ilin tarım ovalarını oluşturur. İlin en yüksek noktası, Bozdağlar'ın Ödemiş yakınlarındaki 2.159 metrelik zirvesidir; bu nokta aynı zamanda bir kayak turizmi merkezidir. Kuzeyde Bergama ve Dikili çevresini Madra Dağı ve Yunt Dağı kütleleri kaplar. Bu graben-horst yapısı, İzmir'i Türkiye'nin en aktif deprem bölgelerinden birine dönüştürür: dağları oluşturan horst blokları ile ovaları oluşturan graben çöküntülerinin sınırındaki fay hatları bölgenin sismik hareketliliğinin ana kaynağıdır. 30 Ekim 2020'de merkez üssü Sisam (Yunanistan) açıkları olan bir deprem oldu; büyüklüğü Kandilli Rasathanesi'ne göre 6,9, AFAD'a göre 6,6 idi. Depremin en ağır hasarı, merkez üssüne 70 km uzaklıktaki İzmir'in Bayraklı ilçesinde görüldü.
İlin en büyük akarsuyu, Ege Bölgesi'nde Büyük Menderes'ten sonra ikinci sırada yer alan Gediz Nehri'dir. Nehir, Karşıyaka, Çiğli, Menemen ve Foça ilçeleri sınırları içinde Türkiye'nin dördüncü büyük deltasını oluşturarak Ege Denizi'ne dökülür; bu delta 1998'de Ramsar Sözleşmesi kapsamına alınmıştır. İlin güneyinde Küçük Menderes Nehri, Selçuk yakınlarında denize ulaşır; kuzeyde ise Bakırçay, Bergama ile Dikili arasında kendi deltasını oluşturur. İlin içme suyu ihtiyacı İZSU tarafından işletilen barajlardan karşılanır: Tahtalı, Balçova, Gördes, Ürkmez ve Çeşme yarımadasındaki Alaçatı Kutlu Aktaş. Bunlardan Tahtalı ve Gördes kentin su ihtiyacının büyük bölümünü karşılar.
İzmir'de Nüfus ve Ekonomi
Büyükşehir statüsündeki illerde olduğu gibi İzmir'in de TÜİK il/ilçe merkezi nüfus oranı %100 görünür; belde ve köylerin idari tüzel kişiliğinin kaldırılması (6360 sayılı Kanun) bu rakamın kaynağıdır. Bu oran, ilin fiilen tamamen kentleştiği anlamına gelmez. İzmir 2024 yılında 117.889 kişi aldı, 102.040 kişi verdi. Net göç hızı binde +3,53 ile pozitif ama Ankara ve Antalya'nın gerisinde kaldı.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)