Çanakkale
Çanakkale, Ege Denizi'ni Marmara Denizi'ne bağlayan Çanakkale Boğazı'nın iki yakasına kuruludur; il toprakları Avrupa'daki Gelibolu Yarımadası ile Anadolu'daki Biga Yarımadası'ndan oluşur. İlin güneyinde, kent merkezinin yaklaşık 30 kilometre içerisinde, 1998'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan Truva Ören Yeri bulunur; kesintisiz 3.000 yılı aşkın bir süreye yayılan 9 yerleşim katmanı taşır. Boğazın Avrupa yakasındaki Gelibolu Yarımadası'nın büyük bölümü, 1915 Çanakkale Savaşları'nın anı ve mezarlık alanlarına ayrılmıştır.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Çanakkale'nin Yeryüzü Şekilleri
Çanakkale, 671 kilometrelik kıyı şeridiyle Ege Denizi, Marmara Denizi, Çanakkale Boğazı ve iç göllere aynı anda kıyısı olan ender illerden biridir. Anadolu'nun en batı noktası olan Baba Burnu ile Türkiye'nin en batı noktası olan, Gökçeada'daki İncir Burnu il sınırları içindedir. İlin güneyinde, Balıkesir sınırında yükselen Kaz Dağı (İda Dağı), Kazdağı Milli Parkı'nın da bulunduğu ormanlık bir kütledir. Çanakkale Boğazı, yaklaşık 61 kilometre uzunluğundadır; genişliği kuzey ağzında 3,2 kilometreye ulaşırken orta kesimde 8 kilometreyi bulur, Çanakkale kenti hizasında ise 1,2-1,4 kilometreye kadar daralır. Ortalama derinliği 55 metre, Kilitbahir açıklarındaki en derin noktası 103 metredir.
Kent merkezinden geçen Sarıçay, boğaza ulaştığı ağızda kıyı şeridini şekillendirir. Gelibolu Yarımadası'nda Tuzla Gölü, Biga ilçesinde ise Hoyrat ve Ece gölleri ilin başlıca gölleridir. İlin tek içme suyu kaynağı Atikhisar Barajı'dır; sulama amaçlı işletilen Bayramiç Barajı ise ilin bir diğer önemli su yapısıdır.
Çanakkale'de Nüfus ve Ekonomi
Çanakkale, büyükşehir olmayan bir il olarak gerçek bir kentleşme oranı gösterir: 2025 TÜİK verilerine göre nüfusun %62,03'ü il ve ilçe merkezlerinde, kalan bölüm belde ve köylerde yaşar. 2024 yılında 24.714 kişi aldı, 21.211 kişi verdi; net göç hızı binde +6,18'dir.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)