Manisa
Manisa, Ege Bölgesi'nde İzmir'in ardından nüfusu en kalabalık ikinci ildir. Kentin güneyinde yükselen Spil Dağı ile ilin doğusunu boydan boya kateden Gediz Ovası, Manisa'nın yer şekillerini belirleyen iki ana unsurdur. Salihli ilçesindeki Sardes antik kenti — dünyanın ilk sikke parasını basan Lidya Krallığı'nın başkenti — Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri'yle birlikte 2025'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Manisa'nın Yeryüzü Şekilleri
İlin güneyinde, kent merkezine yakın konumda yükselen Spil Dağı, 1.513 metrelik zirvesiyle 1968'de milli park ilan edilmiştir; 6.860 hektarlık park alanı kireçtaşı kökenli kanyonlar, dolinler ve mağaralarla kaplıdır. Antik mitolojide taşa dönüşen Niobe efsanesiyle özdeşleşen kaya oluşumu, park sınırları içindeki Çaybaşı mevkiindedir. Manisa, aktif olarak çöken Gediz (Alaşehir) Grabeni üzerinde yer alır. Grabenin kuzey sınırını oluşturan Bozdağlar horst bloğu üzerinde, ilin en yüksek noktası olan 2.070 metrelik Kumpınar Tepe yükselir. Uydu tabanlı bir jeoloji çalışması, graben tabanının yılda yaklaşık 26 milimetre çöktüğünü, horst bloğunun ise yılda 3 milimetre yükseldiğini ölçmüştür; bu hareketlilik, 1969 Alaşehir depreminden bu yana yüzeyde çatlak ve çökme izleri üretmeyi sürdürüyor.
Gediz Nehri, Manisa'nın su ağının omurgasıdır; Manisa Valiliği'nin kayıtlarına göre 386 kilometrelik toplam uzunluğunun 204 kilometresi il sınırları içinden geçer. Nehir, Salihli ve Turgutlu ovalarını sulayarak Manisa'nın kendi merkezinden geçer ve İzmir'in Menemen ilçesi yakınlarında Ege Denizi'ne ulaşır. İlin en büyük barajı Demirköprü'dür; Gediz üzerinde Salihli yakınında 1954-1960 arasında inşa edilmiş, hem sulama hem enerji üretimi amacıyla işletilir. Gördes Çayı üzerindeki Gördes Barajı ise Manisa toprakları içinde yer almasına karşın esas olarak İzmir'in içme suyu ihtiyacını karşılamak için işletilir. İlin doğusundaki Marmara Gölü (Gölmarmara), 2017'de Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan olarak tescillenmiştir; Bin Tepeler Lidya nekropolü gölün güney kıyısında yer alır. Gölün su seviyesi Gördes ve Gediz'den gelen regülatörlerle yönetilir ve kuraklık dönemlerinde belirgin biçimde küçülür.
Manisa'da Nüfus ve Ekonomi
TÜİK'in il/ilçe merkezi nüfus oranı Manisa için de %100'dür — büyükşehir statüsündeki illerde belde ve köylerin idari tüzel kişiliğinin kaldırılmasının (6360 sayılı Kanun) bir sonucudur. Bu oran, ilin fiilen tamamen kentleştiği anlamına gelmez. Manisa 2024 yılında 37.649 kişi aldı, 37.328 kişi verdi; net göç hızı binde +0,22 ile hemen hemen dengede kaldı.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)