Yalova
Yalova, 798 kilometrekarelik yüzölçümüyle Türkiye'nin en küçük ilidir. İl, 6 Haziran 1995'te yürürlüğe giren bir kanun hükmünde kararnameyle 77. il olarak kuruldu; o tarihe kadar 1930'dan beri İstanbul'un bir ilçesiydi. Kuruluşla birlikte Armutlu ilçesi Bursa'dan, Altınova ise Kocaeli'nden Yalova'ya bağlandı.
Kaynaklar: Nüfus TÜİK (ADNKS, 2025), yüzölçümü Harita Genel Müdürlüğü (HGM), ilçe sayısı İçişleri Bakanlığı; il merkezinin rakımı ve koordinatları MGM. Ayrıca iklim sınıflandırması MGM.
Yalova'nın Yeryüzü Şekilleri
İlin büyük bölümü, güneyde Samanlı Dağları'nın uzantılarıyla kaplı dağlık bir arazidir; doğuda kalan kıyı kesimi ise düzlüktür. İlin en yüksek noktası, 926 metrelik Beşpınar Tepesi'dir. Marmara Denizi kıyısı, kumluk plajlarla kaplı 105 kilometrelik bir şerit oluşturur; Çınarcık ve Esenköy çevresinde bu şerit yer yer çakıllı bir kıyıya dönüşür. İl, Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara Denizi altından geçen kollarına yakın konumdadır. 17 Ağustos 1999 depreminde Yalova ağır hasar gördü; ilde 33.708 konut ve işyeri hasarlı bulundu, en ağır yıkım kent merkezindeki Bahçelievler ile Çiftlikköy ve Çınarcık'taki yazlık yerleşimlerde yaşandı.
İlin en büyük akarsuyu, Samanlı Dağları'ndan doğan ve yıllık yaklaşık 120 milyon metreküp su taşıyan 40 kilometrelik Sellimandıra Deresi'dir. Altınova ilçesinde Yalakdere, Hersek Deltası'nı oluşturarak denize ulaşır. Çınarcık'taki Erikli Yaylası'nda yer alan Büyük ve Küçük Dipsiz göller, ilin doğal gölleridir. İçme suyu, 1989'da tamamlanan Gökçe Barajı'ndan karşılanır; barajın suyu Termal beldesi yakınından alınır. Armutlu'daki Sarpdere Barajı ise 2017'de tamamlanmış, öncelikli olarak sulama amacıyla işletilen küçük bir barajdır.
Yalova'da Nüfus ve Ekonomi
Yalova, büyükşehir olmayan bir il olduğu için TÜİK'in il/ilçe merkezi nüfus oranı burada %100'ün altındadır: 2025 verilerine göre nüfusun %72,35'i il ve ilçe merkezlerinde, kalanı belde ve köylerde yaşar. 2024 yılında 17.812 kişi aldı, 13.049 kişi verdi; net göç hızı binde +15,59 ile Türkiye'nin 81 ili arasında en yüksek değere ulaştı.
Türkiye Haritasındaki Konumu
İl sınırları: © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL Mevsimlik göl sınırları: JRC Global Surface Water v1.5 (1984–2024) — Source: EC JRC/Google Komşu ülke sınırları: Natural Earth (kamu malı)