Çin
Doğu Asya'nın devasa kara kütlesini kaplayan Çin, batıda Orta Asya'nın yüksek dağ düğümlerinden doğuda Pasifik Okyanusu kıyılarına kadar uzanır. Rusya ile birlikte dünyanın en fazla kara komşusuna sahip ülkesi olup on dört farklı devletle sınır paylaşır. Toprakları, batıdaki buzullarla kaplı yaylalardan doğudaki alüvyal kıyı ovalarına doğru üç devasa basamak halinde alçalan bir topoğrafya sergiler. Ülkenin kuzeyindeki verimli ova kuşağında kurulan başkent Pekin, yüzyıllar boyunca kuzey bozkırları ile güneyin tarım havzaları arasındaki stratejik geçiş noktasını denetlemiştir. Nüfusun ve ekonomik üretimin ezici çoğunluğu, muson yağışlarının beslediği doğu nehir havzalarında ve sahil şeridinde kümelenirken, devasa batı içleri çok daha seyrek bir yerleşim dokusuna sahiptir.
Çin'in Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Çin'in yer şekilleri, Hint levhasının Avrasya levhasına çarpmasıyla yükselen genç dağ kuşakları ile çok eski ve sağlam kaya temeli üzerindeki (kratonik) havzaların birlikteliğiyle şekillenmiştir. Ülkenin güneybatısını kaplayan ve "dünyanın çatısı" olarak anılan ortalama 4.500 metre rakımlı Tibet Platosu, güney kenarında Nepal sınırındaki 8.849 metrelik Everest ile doruğa ulaşır. Platonun kuzey ve batı sınırlarında yükselen Karakurum ve Tanrı Dağları hattı, Pakistan sınırındaki 8.611 metrelik K2 Zirvesi de dahil olmak üzere gezegenin en sarp buzul kütlelerini barındırır.
Yüksek dağların yağış gölgesinde kalan batı içlerinde, dünyanın en büyük hareketli kum çöllerinden Taklamakan ile Tarım Havzası uzanır. İç Asya platolarından doğuya doğru inildikçe arazi belirgin biçimde alçalır; kuzeydoğudaki Mançurya Ovası ile Yangtze ve Sarı Nehir'in bin yıllar boyunca biriktirdiği lös ve alüvyonlarla dolan geniş Kuzey Çin Ovası, ülkenin en geniş tarım alanlarını ve yerleşim merkezlerini oluşturur.
Haritadaki Yeri
Çin: İklim ve Sular
Çin'de İklim
Kuzey-güney ekseninde 35 dereceden fazla enlem farkı ve okyanustan iç çöllere uzanan derin mesafe, ülkede tropikal kuşaktan soğuk karasal iklime uzanan çok geniş bir iklim çeşitliliği yaratır. Güneydoğu kıyıları ve Hainan Adası, yaz aylarında Pasifik ve Hint okyanuslarından bol nem taşıyan yaz musonunun etkisiyle yüksek sıcaklık ve şiddetli yağış alır. Kış aylarında ise karasal kökenli Sibirya yüksek basıncı tüm kuzey ve iç kesimlere kuru, dondurucu rüzgarlar yayar.
Kuzeydoğuda kışlar kar örtüsü altında ve çok sert geçerken, güney havzalarında subtropikal nem yıl boyunca hissedilir. Yüksek dağların nemli hava kütlelerini engellediği kuzeybatı havzalarında yıllık yağış 100 milimetrenin altına inerek kurak çöl koşullarını hakim kılar. Tibet Platosu'nda ise seyrek atmosfer ve yüksek irtifa nedeniyle yılın büyük bölümünde sıfırın altında seyreden sert bir alpin yayla iklimi hüküm sürer.
Çin'in Hidrografyası
Tibet Platosu'nun eriyen buzulları, Çin'i ve tüm Doğu Asya'yı besleyen devasa nehir sistemlerinin ana su kulesidir. Kaynağını Qinghai bölgesinden alan 6.300 kilometrelik Yangtze (Chang Jiang), ülkeyi batıdan doğuya boydan boya geçerek Şanghay yakınlarında Doğu Çin Denizi'ne dökülür ve dünyanın üçüncü en uzun akarsuyudur. Lös Platosu'ndan kopardığı yoğun sarı tortuyu taşıyan 5.464 kilometrelik Sarı Nehir (Huang He) ise Kuzey Çin Ovası'nı biçimlendirerek Bohai Denizi'ne ulaşır.
Yangtze havzası boyunca uzanan taşkın düzlükleri, ülkenin en geniş tatlı su gölleri olan Poyang ve Dongting göllerini barındırır; bu göller muson taşkınlarını emen doğal rezervuarlar işlevi görür. Batıdaki kurak kapalı havzalarda ise tuzlu karakterdeki Qinghai Gölü en geniş su yüzeyini oluştururken, tarımsal aşırı tüketim nedeniyle kurumuş olan Lop Nur gibi kadim göl yatakları çölleşmenin izlerini taşır.
Çin: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Çin, Tek parti sosyalist cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: Mandarin Çincesi.
