Kırgızistan
Orta Asya'nın kalbinde yükselen Kırgızistan; topraklarının yüzde doksanından fazlası deniz seviyesinden bin metre yukarıda yer alan, ortalama 2.750 metre rakımıyla dünyanın en yüksek ülkelerinden biridir. Kuzeyde Kazakistan, batıda Özbekistan, güneyde Tacikistan ve doğuda Çin ile çevrili olup Tanrı Dağları (Tien Shan) ve Pamir-Alay sistemlerinin kavşağında konumlanır. Kuzeyde Kazakistan sınırına yakın Çuy Vadisi'nde kurulu başkent Bişkek, ülkenin idari ve kültürel merkezidir. Dağ silsileleriyle birbirinden ayrılan derin vadiler ve tektonik çöküntüler, yerleşimi parçalı bir yapıya kavuşturmuş; geleneksel yaylacılık ve vaha tarımı nüfusun ülke içindeki dağılımını belirlemiştir.
Kırgızistan'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Kırgızistan'ın yer şekillerini, Avrasya ile Hindistan levhalarının tektonik sıkışmasıyla yükselen genç ve sarp Tanrı Dağları belirler. Doğuda Çin sınırındaki Kakşaal-Too sırasında yükselen 7.439 metrelik Cengiş Çokusu (Pobeda Zirvesi), ülkenin ve tüm Tanrı Dağları sisteminin en yüksek doruğudur. Bu dev masifin hemen kuzeyinde, mermer piramidi andıran 7.010 metrelik kutsal Han Tengri yükselir; güneyde ise Pamir sınırındaki Alay Vadisi boyunca 7.134 metrelik Lenin Zirvesi uzanır.
Yüksek zirveleri çevreleyen buzul vadileri ve yüksek yaylalar (sırtlar), batıya doğru alçalarak vadi tabanlarına açılır. Batı sınırında yer alan ve deniz seviyesinden yaklaşık 400 metreye kadar inen Fergana Vadisi uzantısı ile Oş çevresi, engebeli dağ ülkesinin en alçak, en ılıman ve tarımsal açıdan en yoğun nüfuslu havzasıdır.
31 Ağustos 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsız oldu.
Haritadaki Yeri
Kırgızistan: İklim ve Sular
Kırgızistan'da İklim
Denizlerden uzak kapalı konumu ve dik irtifa basamakları, ülkede sert karasal iklim koşullarını hakim kılar. Sıcaklık ve nem değerleri vadilerden zirvelere doğru hızla değişir; alçak vadi tabanlarında yazlar sıcak ve kurak geçerken, 3.000 metrenin üzerindeki yaylalarda yaz aylarında dahi gece donları yaşanır ve yüksek doruklar yıl boyu kalıcı buzullarla kaplı kalır.
Kış mevsimi özellikle iç çöküntü havzalarında ve yüksek platolarda dondurucu soğuklar ve yoğun kar örtüsüyle geçer; vadilerde, soğuk havanın vadi tabanına çökerek yamaçlardan daha soğuk kaldığı sıcaklık terselmesi sıkça görülür. Batıdan gelen hava kütlelerine açık dağ yamaçları yılda 1.000 milimetreye varan yağış alırken, yüksek dağların kuytusunda kalan kapalı çanaklar yıllık 200 milimetrenin altında kalarak yarı kurak bozkır niteliği kazanır.
Kırgızistan'ın Hidrografyası
Kırgızistan'ın yüksek dağ buzulları, tüm Orta Asya için hayati birer doğal tatlı su deposu ve su gücü kaynağıdır. Orta Tanrı Dağları buzullarından beslenen 535 kilometrelik Narın Nehri, ülkeyi doğudan batıya derin kanyonlar boyunca geçerek Fergana Vadisi'ne iner ve Kara Derya ile birleşip Sirderya'yı oluşturur; nehir üzerindeki Toktogul Barajı ülkenin elektrik üretiminin merkezidir.
Ülkenin kuzeydoğusunda, 1.607 metre irtifada görkemli karlı dağlarla çevrili Isık-Göl, dünyanın en büyük ikinci yüksek irtifa dağ gölüdür. 668 metre derinliğe ulaşan bu tektonik kapalı göl, hafif tuzlu yapısı ve tabandaki termal hareketlilik sayesinde dondurucu kış aylarında bile asla donmaz; Kırgızcada "sıcak göl" anlamına gelen adını da bu özelliğinden alır.
Kırgızistan: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Kırgızistan, Başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: Kırgızca, Rusça.
