Pakistan
Güney Asya ile Orta Doğu ve Orta Asya'nın kavşağında yer alan Pakistan; doğuda Hindistan, batıda Afganistan ve İran, kuzeyde ise Çin ile sınır komşusudur. Güneyde Umman Denizi (Arap Denizi) kıyıları boyunca uzanan ülke, kuzeydeki 8.600 metreyi aşan buzul kütlelerinden güneydeki deniz seviyesinde uzanan bataklık deltaya kadar muazzam bir fiziki çeşitlilik sunar. Ülkenin can damarı ve beşeri omurgası, kuzeyden güneye boydan boya uzanan İndus Nehri boyunca şekillenmiştir. Başkent İslamabad'ın eteklerinde kurulduğu Potohar Platosu'ndan başlayarak Pencap ve Sind ovalarına yayılan bu koridor, tarımsal üretimin, sanayinin ve nüfusun ezici çoğunluğunu barındıran temel yaşam alanıdır.
Pakistan'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Pakistan'ın kuzeyi, yeryüzünün en sarp üç büyük dağ silsilesi olan Karakurum, Himalaya ve Hindukuş'un düğümlendiği, levha hareketleriyle yükselen eşsiz bir dağlık alandır. Çin sınırındaki 8.611 metrelik K2 Zirvesi, dünyanın en yüksek ikinci noktasıdır; bu dağlık bölge kutup daireleri dışındaki gezegenin en uzun vadi buzullarını (Siaçen, Baltoro ve Batura) barındırır.
Kuzeydeki dağ kütlesinin güneyinde, İndus Nehri ve kollarının bin yıllar boyunca taşıdığı alüvyonlarla dolan engin İndus Ovası uzanır; bu düzlükler Pencap'ın bereketli tarım arazilerini oluşturur. Ülkenin batı ve güneybatısını kaplayan Beluçistan Platosu ise kurak dağ sıraları ve tuzlu çöküntü havzalarıyla sarp bir plato görünümündedir; doğuda ise Hindistan sınırına sokulan Cholistan ve Thar çöllerinin kumulları yer alır.
14 Ağustos 1947'de İngiltere'den bağımsız oldu (Hindistan'ın bölünmesiyle).
Haritadaki Yeri
Pakistan: İklim ve Sular
Pakistan'da İklim
Toprakların dörtte üçünden fazlasında kurak ve yarı kurak çöl ve bozkır iklimi egemendir. Yaz aylarında İndus Ovası ve Beluçistan içlerinde sıcaklıklar düzenli olarak 45 derecenin üzerine çıkar, Jacobabad kenti dünyanın en sıcak yerleşimlerinden biri haline gelir; kışlar ise iç ovalarda serin ve ılıman seyreder.
Yağış rejimini büyük ölçüde temmuz ile eylül ayları arasında etkili olan güneybatı musonu belirler; muson neminin ulaştığı doğu ve kuzey ovaları yoğun sağanaklar alırken, batıdaki Beluçistan Platosu ve güney kıyıları bu yağışlardan çok az pay alır. Kuzeydeki yüksek dağlık kesimlerde ise yıl boyu donma noktasında seyreden sert alpin iklim ve yoğun kış kar yağışları hüküm sürer.
Pakistan'ın Hidrografyası
Pakistan'ın akarsu varlığı bütünüyle İndus Nehri sistemine bağlıdır. Kaynağını Tibet Platosu'ndan alıp Himalayaları yaran İndus, Pakistan topraklarında yaklaşık 2.750 kilometre yol kat ederek Umman Denizi'ne dökülür. Ülkenin tarım kalbi Pencap ("Beş Nehir Ülkesi"), adını İndus'un başlıca doğu kolları olan Jhelum, Chenab, Ravi, Beas ve Sutlej'den alır; bu nehirler Panjnad'da birleştikten sonra ana İndus yatağına kavuşur.
İndus ve kollarından ayrılan binlerce kilometrelik sulama kanalları ve barajlar (Tarbela ve Mangla gibi), suyu yerçekimiyle taşıyan, birbirine bağlı kanallardan oluşan dünyanın en büyük sulama ağını meydana getirir. 1960 tarihli İndus Suları Antlaşması ile batı nehirlerinin (İndus, Jhelum, Chenab) kullanım hakkı Pakistan'a bırakılmıştır; kar ve buzul erimesiyle muson sağanaklarının aynı döneme denk gelmesi yaz aylarında havzada yıkıcı taşkınlara yol açabilmektedir.
Pakistan: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Pakistan, Federal parlamenter cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: Urduca, İngilizce.
