Kazakistan
Avrasya'nın kalbinde yer alan Kazakistan, dünyanın açık denizlere kıyısı olmayan en geniş ülkesidir; batı sınırını kapalı bir havza olan Hazar Denizi belirler. Rusya, Çin, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan ile çevrili olan ülke, batıda Doğu Avrupa ovalarından doğuda Altay Dağları'na kadar uzanan devasa bir coğrafyayı kaplar. Ülkenin kuzeyindeki rüzgarlı İşim Nehri bozkırlarında kurulan modern başkent Astana, 1997'de güneydeki Almatı'dan taşınarak ülkenin Avrasya'daki siyasi ve stratejik merkezi haline gelmiştir. Nüfusun büyük bölümü, tarıma elverişli kuzey bozkır kuşağında ve güneydeki dağ etekleri boyunca uzanan verimli vaha şeritlerinde yerleşiktir.
Kazakistan'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Kazakistan topoğrafyası, batıdaki derin tektonik çöküntülerden doğudaki 7.000 metrelik sarp dağ zirvelerine kadar büyük tezatlar barındırır. Hazar kıyısındaki Karagiye Çöküntüsü, deniz seviyesinin 132 metre altına inerek kıtanın en alçak noktalarından birini oluşturur. Ülkenin orta kuşağını, batıdan doğuya binlerce kilometre uzanan ve gezegenin en geniş kurak otlak alanını oluşturan Kazak Bozkırı ile güneyindeki Betpak-Dala (Aç Bozkır) çölü kaplar.
Doğu ve güneydoğu sınırlarında yeryüzü hızla dikleşir: Kırgızistan ve Çin sınırında yükselen Tanrı Dağları'nın (Tien Shan) 7.010 metrelik piramidal zirvesi Han Tengri, ülkenin en yüksek doruğudur. Kuzeydoğuda ise Rusya sınırındaki Altay Dağları ve 4.506 metrelik Beluha Dağı masifi, geniş bozkırların ardından sarp buzul vadileri ve tayga ormanlarıyla yükselir.
16 Aralık 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsız oldu.
Haritadaki Yeri
Kazakistan: İklim ve Sular
Kazakistan'da İklim
Okyanuslardan binlerce kilometre uzakta yer alması ve açık topoğrafik yapısı, Kazakistan'a ekstrem bir karasal iklim kazandırır. Kış aylarında kuzeyden serbestçe giren arktik hava kütleleri nedeniyle sıcaklıklar kuzeyde eksi 50 derecelere kadar gerilerken, güney çöllerinde yaz sıcaklıkları gölgede 45 derecenin üzerine çıkabilir.
Yağış dağılımı coğrafi kuşaklara göre keskin biçimde ayrışır: Kuzeydeki tahıl kuşağı bozkırlarında yıllık 300-400 milimetre olan yağış, güneydeki çöl alanlarında 100 milimetrenin altına inerken, güneydoğudaki yüksek dağ eteklerinde 1.000 milimetreyi aşabilir. İlkbaharda karların hızla erimesiyle nehirlerde taşkınlar görülür; bozkırlarda yıl boyu esen sert rüzgarlar kışın tipiye, yazın ise toz fırtınalarına dönüşür.
Kazakistan'ın Hidrografyası
Ülkenin ana akarsuları farklı okyanus ve kapalı havzalara dağılır. Kaynağını Çin'deki Altay eteklerinden alan ve kuzeye yönelerek Ob Nehri üzerinden Kuzey Buz Denizi'ne ulaşan 4.248 kilometrelik İrtiş Nehri, Kazakistan'ın en uzun ve debisi en yüksek akarsuyudur. Güneydoğuda Çin'den gelen İli Nehri ise sığ ve tuzlu deltalar oluşturarak Balkaş Gölü'ne dökülür.
Orta Asya'nın en özgün su kütlelerinden Balkaş Gölü, dar bir boğazla ayrılan batı yarısında tatlı, doğu yarısında ise tuzlu su barındıran ikili kimyasal yapısıyla dünyada nadir bir örnektir. Güneybatıda Sovyet dönemi sulama projeleri yüzünden kuruyan Aral Denizi'nin Kazakistan sınırlarında kalan kuzey parçası, 2005 yılında tamamlanan Kokaral Barajı sayesinde toparlanmış ve su seviyesi korunarak balıkçılık yeniden canlandırılmıştır.
Kazakistan: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Kazakistan, Başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: Kazakça.
