Bhutan
Doğu Himalayaların güney yamaçlarında kurulu olan Butan, kuzeyde Tibet Platosu (Çin), güney, doğu ve batıda ise Hindistan ile çevrili bir dağ krallığıdır. Okyanusa kıyısı olmayan ülke, güneydeki subtropikal orman ovalarından kuzeydeki daimi karlı kutup benzeri doruklara kadar yalnızca 150 kilometrelik bir mesafede 7.000 metreyi aşan olağanüstü bir yükselti farkı gösterir. Yerleşim dokusu, yüksek sıradağların arasına oyulmuş korunaklı iç vadilerde kümelenmiştir. Başkent Thimphu da dahil olmak üzere ülkenin tarihi manastır-kaleleri (dzong), nehir yataklarının teraslarında ve yamaçlarda yer alır; orman örtüsünü ve kültürel mirası korumayı esas alan sıkı çevre politikaları, Butan'ı dünyada karbon negatif olan ender ülkelerden biri haline getirmiştir.
Bhutan'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Ülke topoğrafyası güneyden kuzeye yükselen üç belirgin yer şekli kuşağından oluşur. En güneyde Hindistan sınırını izleyen dar Duars Ovası, kalın ormanlar ve alüvyal konilerle kaplıdır. Orta kesimi oluşturan 1.500 ila 2.700 metre irtifadaki İç Himalayalar; derin vadileri, teraslı tarım alanları ve ormanlık sırtlarıyla ülke nüfusunun ve tarihi yerleşimlerinin ağırlık merkezidir.
Kuzey kuşağında ise Büyük Himalayaların sarp, buzul aşındırmalı granit kütleleri göğe yükselir. Tibet sınır hattında yükselen 7.570 metrelik Gangkhar Puensum, Butan'ın en yüksek noktası olup yerel inançlar uyarınca kutsal sayılan dağlara tırmanışın yasaklanması nedeniyle gezegenin fethedilmemiş en yüksek doruğu kabul edilir.
Haritadaki Yeri
Bhutan: İklim ve Sular
Bhutan'da İklim
Butan iklimi bütünüyle rakım ve bakı koşullarının kontrolü altındadır. Güneydeki Duars düzlüklerinde sıcak ve yoğun nemli bir subtropikal rejim hüküm sürerken, orta vadi kuşağında ılıman ve dört mevsimli koşullar yaşanır; 3.500 metrenin üzerindeki yaylalarda ve kuzey sırtlarında ise dondurucu alpin tundralar ve kutup iklimi egemendir.
Yağış düzenini Bengal Körfezi üzerinden sokulan güneybatı musonu yönetir. Haziran-eylül döneminde güney yamaçlara çarparak yükselen nemli hava kütleleri dağ eteklerine yılda 5.000 milimetreyi aşabilen sağanaklar bırakırken, daha kuzeydeki iç vadiler yağış gölgesi etkisiyle yılda 1.000 milimetre civarında daha mutedil yağış alır. Kışlar kuzey doruklarında kuru ve aşırı soğuk geçer.
Bhutan'ın Hidrografyası
Kuzeydeki yüksek buzul alanlarından doğan sular, dağ kütlelerini enine yarıp güneye yönelerek Hindistan topraklarındaki Brahmaputra Nehri'ne kavuşur. Batıdan doğuya doğru Torsa (Amoçu), Raidak (Wangçu), Sankosh (Punatsangçu) ve ülkenin en geniş su toplama alanına sahip Manas nehir havzaları, hızlı akışları ve dik düşümleriyle Butan'ın en değerli ekonomik kaynağı olan hidroelektrik potansiyelini yaratır.
Başkent Thimphu'dan süzülen Wangçu'nun yanı sıra, yüksek zirvelerin eteklerinde eriyen buzulların gerisinde tutulan 500'ü aşkın buzul gölü yer alır. Küresel sıcaklık artışıyla hacmi genişleyen bu doğal set gölleri, setlerin aniden patlamasıyla aşağı vadilerdeki yerleşimler için yıkıcı buzul gölü taşkınlarına yol açma riski taşıdığından sürekli gözetim altında tutulur.
Bhutan: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Bhutan, Parlamenter anayasal monarşi yapısına sahiptir. Resmî dil: Dzongkha.
