Nepal
Doğu ve Orta Himalayaların güney basamaklarında yer alan Nepal; kuzeyde Çin'in Tibet Özerk Bölgesi, doğu, batı ve güneyde ise Hindistan ile kuşatılmış bir kara ülkesidir. Ülke, güneydeki deniz seviyesine yakın alüvyal Terai düzlüklerinden kuzeydeki buzullarla kaplı Everest doruğuna kadar yalnızca 150 ila 200 kilometrelik bir enine mesafede 8.000 metreyi aşan olağanüstü bir irtifa farkını barındırır. Yerleşim dokusu, sarp yamaçlar arasına gömülmüş tektonik çöküntü havzalarında yoğunlaşmıştır. Başkent Katmandu'nun içinde yer aldığı geniş vadi, yüzyıllar boyunca Tibet ile Hindistan ovaları arasındaki ticaret kervanlarının dinlenme ve kültür alışverişi merkezi olmuş; kadim tapınak mimarisiyle ülkenin siyasi ve demografik çekirdeğini meydana getirmiştir.
Nepal'in Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Ülke güneyden kuzeye doğru birbirine paralel uzanan üç ana yer şekli kuşağına ayrılır: Hindistan sınırında Ganj Havzası'nın devamı olan bataklık ve ormanlık Terai Ovası; 1.000 ila 3.000 metre irtifalardaki derin kanyonlar ve teraslı tepelerden oluşan Pahad (Orta Dağlık) kuşağı; ve nihayet yeryüzünün en görkemli kıvrım hattını çizen Büyük Himalayalar. Çin sınırında 8.849 metreye ulaşan Everest (Sagarmatha) yeryüzünün doruk noktasını oluştururken, 8.000 metreyi aşan 14 zirveden sekizi Nepal topraklarında yükselir.
Bölgenin olağanüstü bir diğer doğa harikası, Dhaulagiri ve Annapurna dev kütleleri arasından yaran Kali Gandaki Boğazı'dır. Vadi tabanı ile çevre zirveler arasındaki 5.500 metreyi aşan düşey yarılma, burayı dünyanın en derin kanyonlarından biri yapar; nehrin dağlar yükselmeden önce de aktığını ve dağlar yükseldikçe yatağını kazımayı sürdürdüğünü kanıtlayan bu yapı, öncül (antesedan) akarsuların ders kitabı örneğidir.
Haritadaki Yeri
Nepal: İklim ve Sular
Nepal'de İklim
Kısa mesafedeki büyük yükselti farkı, ülkede tropikal ormanlardan kutup tundralarına uzanan bütün iklim kuşaklarını tek bir hat üzerinde toplar. Güneydeki Terai düzlüklerinde nemli subtropikal ve tropikal savan iklimi hüküm sürerken, orta vadilerde ılıman dağ iklimi, 4.000 metrenin üzerindeki yaylalarda ise sert dağ çayırları ve kalıcı karlı alpin rejim egemendir.
Yağış mevsimini Bengal Körfezi'nden esen güneybatı musonu belirler; haziran ile eylül ayları arasında Himalayaların güney yamaçlarına çarpan bu rüzgarlar olağanüstü şiddette yağışlara ve heyelanlara yol açar. Buna karşın, dağ silsilesinin kuzey yamaçlarında ve Tibet sınırında kalan Mustang ve Dolpo vadileri yağış gölgesinde hapsolarak yılda 200 milimetrenin altında yağış alan kurak, soğuk çöl manzaralarına bürünür.
Nepal'in Hidrografyası
Nepal'in su rejimini, kışın biriken karlar ve kalıcı buzul kütlelerinden beslenen üç devasa nehir sistemi taşır: Doğuda Koshi (Saptakoshi), ortada Gandaki (Narayani) ve batıda Karnali. Himalayaların gerisinden veya doruklarından kaynaklanıp dağ sırasını derin boğazlarla enine yaran bu coşkun nehirler, güneye akarak Hindistan topraklarında Ganj Nehri'ne kavuşur.
Yaz aylarında hem eriyen buzul suları hem de şiddetli muson sağanaklarıyla nehirlerin debisi katlanarak artar; bu sular Terai düzlüklerine hayat veren alüvyonları taşırken sık sık yıkıcı taşkınlara sebep olur. Yüksek rakımlarda buzulların gerilemesiyle oluşan yüzlerce buzul gölü (Gokyo ve Tsho Rolpa gibi) ülkenin önemli tatlı su rezervleri arasında yer almakla birlikte patlama taşkınları riski taşır.
Nepal: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Nepal, Federal parlamenter cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: Nepalce.
