Peru
Güney Amerika'nın batı kıyısında yer alan Peru, And Dağları'nın heybetli omurgası ile Büyük Okyanus arasına kurulmuştur. Ülke coğrafyası geleneksel olarak üç boylamsal kuşağa ayrılır: Batıdaki kurak kıyı şeridi (Costa), ortadaki yüksek And sıradağları (Sierra) ve doğudaki tropikal yağmur ormanları (Selva). Toprakların %60'ından fazlasını kaplayan Amazon yağmur ormanları yüzölçümce en geniş bölge olsa da, nüfus ve ekonomik faaliyetin ezici çoğunluğu kıyı vahaları ile And vadilerinde toplanmıştır. Ülke, İnka İmparatorluğu'nun kadim mirası ile biyolojik çeşitliliğin zirveye ulaştığı ekolojik basamakları bir arada barındırır.
Peru'nun Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Batıda Büyük Okyanus boyunca uzanan Costa, 2.500 kilometrelik dar ve kesintisiz bir çöl şerididir; bu kurak araziyi yalnızca Andlar'dan inen yaklaşık 50 dağ deresinin açtığı verimli vadi vahaları böler.
Ortada yükselen Sierra kuşağını, kıtanın en yüksek sıradağ düğümleri oluşturur. Cordillera Blanca üzerinde yükselen 6.768 metrelik Huascarán, Peru'nun en yüksek zirvesi olup tropikal kuşağın dünyadaki en yüksek dağıdır. Güney Sierra'da ise Bolivya ile paylaşılan ve 3.812 metre rakımıyla dünyanın seyrüsefere elverişli en yüksek gölü olan Titicaca Gölü yer alır.
And Dağları'nın doğu yamaçları önce derin kanyonlar ve sis ormanlarıyla örülü Selva Alta (Yüksek Orman) kuşağına, ardından kıtanın en zengin biyomunu barındıran düz ve uçsuz bucaksız Selva Baja (Alçak Orman) Amazon ovalarına alçalır.
28 Temmuz 1821'de İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti.
Haritadaki Yeri
Peru: İklim ve Sular
Peru'da İklim
Peru kıyılarında iklimi belirleyen başlıca etken, Antarktika yönünden kıyıya paralel akan soğuk Humboldt (Peru) Akıntısı'dır. Soğuk deniz suyu atmosferik sıcaklık terselmesi yaratarak dikey hava hareketlerini ve bulut gelişimini engeller; bu durum kıyıyı dünyanın en kurak çöllerinden biri yapar. Başkent Lima yılda ortalama yalnızca 10 milimetre civarında yağış alırken, kış aylarında "garúa" adı verilen yoğun ve yapışkan bir deniz sisiyle örtülür.
Sierra bölgesinde iklimi doğrudan yükseklik yönetir; Mayıs-Eylül arasındaki kurak dönemde açık gökyüzü ve dondurucu gece ayazları yaşanırken, Ekim-Nisan arasındaki yağışlı dönemde öğleden sonraları şiddetli sağanaklar görülür.
Doğudaki Selva bölgesinde ise yıl boyu 2.000 ila 3.000 milimetre arasında yağış alan, yüksek sıcaklık ve neme sahip ekvatoral bir iklim hüküm sürer.
Peru'nun Hidrografyası
Yeryüzünün en büyük nehir sistemi olan Amazon, doğuşunu bütünüyle Peru Andları'ndaki buzul kaynaklarına borçludur. Uzun yıllar Apurímac Nehri ana kaynak kabul edilmişken, 2014 yılında yapılan ölçümler kaynağı Cordillera Rumi Cruz'daki Mantaro Nehri'nin çıkışına taşımış ve bu kolun yaklaşık 75 kilometre daha uzun olduğunu belgelemiştir.
And vadilerini derin kanyonlarla yaran Marañón ve Ucayali nehirleri, Nauta yakınlarında birleşerek Amazon Nehri'nin ana gövdesini başlatır ve doğuya, Brezilya'ya doğru akar.
Pasifik yamacındaki nehirler ise dik eğimli, kısa ve mevsimliktir; buna karşın çöl kıyısında kurulan Lima gibi dev metropollerin ve tarım vahalarının yegane tatlı su kaynağıdır. Güneydoğudaki Titicaca Gölü ise Altiplano'nun kapalı su havzasını besler.
Peru: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Peru, Üniter başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: İspanyolca.
