Ana içeriğe geç
Türkmenistan bayrağıAsyaOrta AsyaISO: TM / TKMEgemen Devlet

Türkmenistan

Orta Asya'nın güneybatısında yer alan Türkmenistan, batıda Hazar Denizi'ne geniş bir kıyı şeridiyle açılan bir çöl ve vaha ülkesidir. Kuzeyde Kazakistan ve Özbekistan, güneyde İran ve güneydoğuda Afganistan ile sınır komşusudur. Yüzölçümünün yaklaşık yüzde sekseni kurak kum çölleriyle kaplıdır. Güneyde İran sınırını oluşturan Köpetdağ'ın eteklerindeki bereketli vaha şeridinde kurulu başkent Aşkabat, çölün dağla buluştuğu noktada yer alır. Nüfus ve yerleşim alanları, nehir boyları ile dağ eteklerinden beslenen yapay su kanalları boyunca uzanan dar tarım kuşaklarında toplanmıştır.

Nüfus
7.618.847
Kaynak:Dünya Bankası
Yüzölçümü
469.930 km²
Kara Komşusu:4 Ülke
Başkent
Aşkabat
Koordinat:38,0°K, 58,3°D
Yönetim Şekli
Başkanlık cumhuriyeti
Para Birimi:Manat

Türkmenistan'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu

Türkmenistan yer şekillerinin ezici bölümünü, ülkenin iç ve kuzey kesimlerini kaplayan devasa Karakum (Kara Kum) Çölü oluşturur. Karakum; rüzgarın süpürdüğü hareketli kum tepeleri, hilal biçimli kumullar (barkanlar), killi çöküntüler (takırlar) ve tuz tavalarından meydana gelen dalgalı bir plato görünümündedir. Batıda Hazar Denizi kıyısına doğru çöl alçalarak deniz seviyesinin altındaki çöküntülere ve sığ Garaboğazköl Lagünü'ne bağlanır.

Ülkenin güney sınırında, tektonik açıdan hareketli Alp-Himalaya kuşağına bağlı Köpetdağ Sıradağları sarp duvarlar halinde yükselir; Aşkabat'ın güneybatısındaki 2.940 metrelik Şahşah (Rizeh) Tepesi bu sıranın ülkedeki en yüksek doruğudur. Gerçek en yüksek nokta ise doğuda, Özbekistan sınırındaki Köýtendag (Kugitang) sırasında 3.119 metreye ulaşan ve zengin karstik mağara sistemleri barındıran Ayrıbaba Dağı'dır.

Kıta ve bölgeAsya (Orta Asya)
Başkent Koordinatları37,96°K, 58,33°D
Para BirimiManat
Resmî dilTürkmence
Kuruluşu ve millî günü

27 Ekim 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsız oldu.

Haritadaki Yeri

TM
Sınır verisi: Natural Earth (kamu malı)
Başkent:Aşkabat
Sınırları:4 ülkeyle kara sınırı
BM Alt Bölgesi:Orta Asya
Doğal çevre ve hidrosfer

Türkmenistan: İklim ve Sular

Türkmenistan'da İklim

Deniz etkisinden yalıtılmış konumu ve geniş çöl örtüsü, Türkmenistan'da son derece sert ve kurak bir subtropikal çöl iklimi yaratır. Yaz mevsimi uzun, bulutsuz ve kavurucudur; Karakum Çölü'nün içlerinde gündüz sıcaklıkları gölgede 50 dereceye yaklaşır ve şiddetli buharlaşma nemi tamamen tüketir.

Kış ayları güney enlemlere rağmen kuzeyden inen Sibirya hava kütlelerine açıktır; bu nedenle hava koşulları değişkendir ve sıcaklıklar zaman zaman sıfırın altına düşerek don yaratabilir. Yıllık yağış ülke genelinde 80 ila 150 milimetre arasında kalarak son derece yetersizdir; yalnızca Köpetdağ yamaçlarında 300 milimetreye yaklaşır. Çöl içlerinden esen sıcak ve tozlu "garmsil" rüzgarları yaz aylarında tarım alanlarını kurutucu bir etki yapar.

Türkmenistan'ın Hidrografyası

Ülkenin su dengesi, neredeyse bütünüyle sınır boylarından geçen dış kaynaklı nehir akımlarına bağımlıdır. Doğu sınırını izleyen Amu Derya Nehri, ülkenin en büyük tatlı su kaynağıdır; güneyde Afganistan'dan gelen Murğap ve Tecen nehirleri ise çöl içlerine doğru akarak kumlar arasında vaha deltaları oluşturur ve sonlanır.

1950'lerden itibaren inşa edilen ve Amu Derya'dan aldığı suyu çölü doğudan batıya boydan boya geçerek Aşkabat'a ve Hazar kıyısına kadar taşıyan 1.350 kilometrelik Karakum Kanalı, dünyanın en uzun sulama kanallarından biridir. Batıda Hazar Denizi kıyısında yer alan devasa Garaboğazköl Lagünü, dar bir boğazla denizden su çekerek aşırı buharlaşma sayesinde dünyanın en zengin doğal sodyum sülfat ve tuz yataklarını oluşturur.

Türkmenistan: Yönetim ve Nüfus

Yönetim Biçimi ve Statüsü

Türkmenistan, Başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: Türkmence.

Ülke Künyesi

Türkçe adı:Türkmenistan
İngilizce adı:Turkmenistan
Başkent:Aşkabat
Nüfus:7.618.847
Yüzölçümü:469.930 km²
Yönetim Biçimi:Başkanlık cumhuriyeti
Para Birimi:Manat (TMT)
Resmî dil:Türkmence
Kıta ve bölge:Asya · Orta Asya
ISO Kodları:TM / TKM
Kara komşusu:4 ülke
Yükleniyor…