Irak
Tarihin en eski tarım ve kent kültürlerine beşiklik eden Irak, Fırat ve Dicle nehirlerinin hayat verdiği geniş alüvyal çöküntü ovası ile bu ovayı çevreleyen dağlar ve çöller arasında konumlanır. Basra Körfezi'ne yalnızca Fao Yarımadası üzerinden dar bir kıyı şeridiyle açılan ülke, kuzeyde Anadolu'nun yüksek dağ silsileleri, doğuda İran yaylası, batı ve güneyde ise uçsuz bucaksız çöl platolarıyla çevrilidir.
Irak'ın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Ülke topoğrafyası kuzeydoğudan güneybatıya doğru keskin bir kademelenme gösterir. Kuzeydoğuda Zagros Dağları'nın batı uzantıları sert ve sarp vadilerle yükselir; İran sınırındaki Çeyxa Dar doruğu 3.611 metreyle ülkenin zirvesini oluşturur. Bu dağ kuşağının eteklerinde yer alan dalgalı tepeler ve kireçtaşı sırtlar, güneye inildikçe yerini Fırat ile Dicle'nin binlerce yıldır taşıdığı alüvyonlarla dolan Aşağı Mezopotamya Ovası'na bırakır.
Bağdat'ın güneyinden denize kadar uzanan delta ovası, eğimi son derece düşük ve taban suyu yüksek bataklık ve göl labirentlerinden oluşur. Fırat'ın batısında ve güneyinde ise arazi aniden yükselerek Suriye ve Arabistan çöllerinin uzantısı olan taşlık, çakıllı Bâdiye platosuna kavuşur; bu çöl kuşağı yüzey şekillerini aşındıran kuru dere yataklarıyla parçalanmıştır.
3 Ekim 1932'de İngiliz manda yönetiminden bağımsız oldu (Milletler Cemiyeti üyeliğiyle).
Haritadaki Yeri
Irak: İklim ve Sular
Irak'ta İklim
Irak'ta kuzeydeki dağlık kuşak ile güneydeki alüvyal çöl ovası arasında belirgin bir iklim tezatı yaşanır. Kuzeydoğu dağlarında kışlar sert ve kar yağışlı geçerken, yıllık yağış 600-1.000 milimetreyi bularak meşe ormanlarını ve zengin otlakları besler.
Buna karşılık orta ve güney kesimlerde sert bir çöl iklimi hüküm sürer. Yaz ayları Basra Körfezi'nden Basra ve Bağdat'a uzanan hatta son derece kavurucu geçer; sıcaklıklar düzenli olarak 50 derecenin üzerine çıkar. Yaz aylarında kuzeybatıdan esen kuru ve kavurucu Şamal rüzgarları, güney çöllerinden kaldırdığı toz ve kumu ovaya taşıyarak günlerce görüşü kısıtlayan toz fırtınalarına neden olur.
Irak'ın Hidrografyası
Fırat ve Dicle nehirleri, Irak'ın hem fiziki omurgasını hem de beşeri varlığını belirler. Türkiye ve İran'ın dağlık alanlarından eriyen karlar ve yağmurlarla beslenen bu iki ana akarsu, ülkeyi boydan boya geçerek güneyde Kurna yakınlarında birleşir ve Şattülarap adıyla Basra Körfezi'ne dökülür.
Nehirlerin aşağı çığırında oluşan Ahvar (Mezopotamya bataklıkları), zengin sazlıkları, su bufaloları ve bin yıllık saz evleriyle benzersiz bir sulak alan ekosistemidir. Ancak yukarı havzada kurulan barajlar, iklim krizine bağlı kuraklık ve drenaj kanalları nedeniyle nehir debileri tarihi seviyelerin altına inmiş, bu akış zayıflığı körfezdeki tuzlu suyun nehir yatağına sokularak güney tarımını ve içme suyunu tehdit etmesine yol açmıştır.
Irak: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Irak, Federal parlamenter cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: Arapça, Kürtçe.
