Arjantin
Güney Amerika'nın Brezilya'dan sonraki en geniş ülkesi olan Arjantin, kıtanın güney konisinde 3.700 kilometreyi aşan boylamsal bir yay çizerek uzanır. Batıda And Dağları'nın sarp zirveleriyle Pasifik'ten yalıtılan ülke, doğuda Atlas Okyanusu'na boydan boya açılır. Bu olağanüstü kuzey-güney uzanımı, tropikal orman ve kurak çalılıklardan ılıman otlaklara ve buzullarla oyulmuş subantarktik bozkırlara kadar uzanan derin bir bölgesel çeşitlilik doğurur. Nüfus ve ekonomik faaliyet, başkent Buenos Aires'i çevreleyen verimli Pampa düzlüklerinde toplanmıştır.
Arjantin'in Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Ülkenin batı sınırını baştan başa kaplayan And Dağları, kıtanın omurgasını oluşturur ve 6.961 metrelik Aconcagua ile doruğa ulaşır. Aconcagua, yalnızca Arjantin'in değil, Asya dışındaki tüm yeryüzünün ve Batı ile Güney yarımkürenin en yüksek zirvesidir. Kuzeybatı kesiminde dağlar, ortalama 3.800 metre rakımlı kurak ve tuzlu Puna Platosu'na basamak teşkil eder.
Ülkenin kalbinde yaklaşık 760.000 kilometrekarelik bir alanı kaplayan Pampalar uzanır. Bu uçsuz bucaksız çayır arazisi, rüzgarlarla taşınmış kalın lös topraklarıyla örtülü olup doğuda nemli Pampa, batıda ise kurak Pampa adıyla ikiye ayrılır; yeryüzünün en verimli tarım ve sığır yetiştiriciliği sahalarından biridir.
Colorado Nehri'nin güneyinde ise Patagonya başlar. Doğuda Atlas Okyanusu'na doğru basamaklar halinde alçalan rüzgarlı ve kurak yayla platoları yer alırken, batıda And Dağları devasa göller ve Güney Patagonya Buz Tarlası gibi buzul örtüleriyle kaplanır; bu sistem en güneyde Ateş Ülkesi (Tierra del Fuego) takımadalarıyla son bulur.
9 Temmuz 1816'da İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti (süreç 25 Mayıs 1810'da başladı).
Haritadaki Yeri
Arjantin: İklim ve Sular
Arjantin'de İklim
Kuzeyden güneye uzanan geniş enlem kuşağı ve batıdaki devasa dağ barikatı, Arjantin'de çok çeşitli iklim tipleri üretir. Gran Chaco'nun yer aldığı kuzey kesimlerde yazları aşırı sıcak ve yağışlı, kışları ılık geçen subtropikal bir iklim etkilidir.
Pampalar kuşağında ılıman ve dört mevsimi belirgin nemli bir rejim egemendir. Burada kuzeyden gelen sıcak nemli hava ile Antarktika kökenli soğuk cephelerin karşılaşması, güneybatıdan esen sert ve soğuk pampero fırtınalarına yol açar; güneydoğudan esen sudestada ise kıyı boylarında şiddetli yağış ve su taşkınları üretir.
And Dağları'nın Pasifik nemini bütünüyle kesmesi sonucunda Patagonya, dağların yağmur gölgesinde kalan soğuk ve yarı kurak bir step iklimine bürünür. Yıl boyu batıdan esen kesintisiz fırtınalı rüzgarlar bu platoları kuruturken, en güneydeki Ateş Ülkesi'nde serin, fırtınalı ve subpolar denizel şartlar hakimdir.
Arjantin'in Hidrografyası
Ülkenin en önemli akarsuyu, Brezilya'dan doğup güneye inen ve yaklaşık 4.880 kilometre uzunluğa sahip olan Paraná Nehri'dir. Paraná, Uruguay Nehri ile birleşerek Atlas Okyanusu'na açılan devasa huni biçimli Río de la Plata halicini oluşturur; bu havza Arjantin'in tahıl ve sanayi taşımacılığının can damarıdır.
Kuzeydeki Gran Chaco düzlüklerinden geçen Pilcomayo ve Bermejo nehirleri, And eteklerinden topladıkları bol killi tortuyu Paraná sistemine aktarır. Orta kesimde ise Arjantin'in en büyük doğal gölü olan devasa tuzlu bataklık lagünü Mar Chiquita (Ansenuza) kapalı bir havza oluşturur.
Patagonya boyunca uzanan Colorado, Negro ve Santa Cruz nehirleri, And Dağları'ndaki buzul erimeleri ve dağ gölleriyle beslenerek kurak platoları aşar ve Atlas Okyanusu'na dökülür; bu kesimdeki Nahuel Huapi, Argentino ve Viedma gibi göller kıtanın en büyük buzul tatlı su rezervleridir.
Arjantin: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Arjantin, Federal başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: İspanyolca.
