Libya
Libya, Akdeniz kıyısında geniş bir sahil şeridine sahip olmasına karşın topraklarının yüzde doksanından fazlası Sahra Çölü tarafından yutulmuş devasa bir kuraklık coğrafyasıdır. Ülke hem geleneksel olarak hem de yer şekillerine göre üç ana bölgeye ayrılır: Kıyıdaki Trablusgarp (Tripolitanya), doğudaki kireçtaşı platosuyla yağış alan Sirenayka (Barka) ve güneydeki derin çöl vahalarından oluşan Fizan.
Libya'nın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Libya topoğrafyasına, yüzlerce metrelik kum tepeleriyle kaplı devasa ergler (kum denizleri) ve aşınmış taşlık çöl platoları (hamada) hakimdir. Batıda kızıl taşlık Hamada el-Hamra platosu, merkezde koyu bazalt lavlarıyla kaplı volkanik Al Haruc al-Aswad (Kara Çöl) kalkanı, güneybatıda ise İdehan Murzuk ve İdehan Ubari kum denizleri uzanır.
Ülkenin en yüksek noktası, Çad sınırına doğru volkanik Tibesti Sıradağları'nın kuzey kolunda yükselen 2.267 metrelik Bikku Bitti zirvesidir. Kuzeydoğudaki Cebel-i Ahdar (Yeşil Dağ) ise Akdeniz kıyısında verimli ve ormanlık bir istisna oluşturur.
24 Aralık 1951'de İtalya'dan bağımsız oldu (BM gözetiminde geçici yönetim sonrası).
Haritadaki Yeri
Libya: İklim ve Sular
Libya'da İklim
Kuzey kıyılarında sıcak ve kuru yazlar ile ılıman kışların yaşandığı Akdeniz iklimi görülür; Cebel-i Ahdar yamaçlarında yıllık yağış 400-700 milimetreye kadar çıkabilirken Trablus'ta 380, Bingazi'de 250 milimetre civarındadır.
Kıyıdan güneye geçildiği anda nem kaybolur ve yerini dünyanın en kurak Sahra çöl iklimine bırakır; Sabha gibi iç çöl merkezlerinde yıllık yağış 10 milimetrenin altındadır ve yıllarca yağmur yağmayabilir. Çölden kuzeye esen kavurucu ve tozlu Gibli rüzgarı, sıcaklığı saatler içinde 15-20 derece yükseltebilir.
Libya'nın Hidrografyası
Libya sınırları içinde yıl boyunca sürekli akış gösteren tek bir nehir dahi bulunmaz; yerüstü suları yalnızca yağış dönemlerinde kısa süreli su toplayan kuru vadi yataklarından ibarettir.
Ülkenin su ihtiyacının ezici çoğunluğu, Sahra'nın derinliklerindeki Nubya Kumtaşı Akiferi'nden çıkarılan fosil su rezervleriyle karşılanır. "Büyük Yapay Nehir" projesi kapsamında inşa edilen binlerce kilometrelik boru hatları, bu yeraltı suyunu güneyden kıyıdaki büyük şehirlere ve tarım alanlarına taşıyan yapay bir can damarıdır.
Libya: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Resmî dil: Arapça.
