Guyana
Güney Amerika'nın kuzeydoğu omzunda yer alan Guyana, batıda Venezuela, güneyde Brezilya ve doğuda Surinam ile çevrilidir; kuzeyde Atlas Okyanusu'na bakar. Ülke, jeolojik olarak kıtanın en eski ve aşınmaya dirençli kayaç kütlelerinden biri olan Prekambriyen yaşlı Guyana Kalkanı üzerinde konumlanmıştır. Ülke, deniz seviyesinin altında kalan ve bentlerle korunan dar bir kıyı ovası, kumlu-ormanlık bir orta plato ve güneydeki sarp dağlık yaylalar ile savanlar arasında kademelenir. Nüfusun ve tarımın neredeyse tamamı kıyı şeridinde toplanmışken, iç kesimler el değmemiş tropikal yağmur ormanlarıyla örtülüdür.
Guyana'nın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Guyana'nın kıyı şeridi, deniz seviyesinin yaklaşık 1 ila 1,5 metre altında kalan alçak ve bataklık bir alüvyon düzlüğüdür. Kıyıdan güneye doğru beyaz kum tepeleriyle kaplı dalgalı bir boksit kuşağı uzanır; bu kuşağın ardından Guyana Kalkanı'nın balta girmemiş ormanlık yaylaları yükselir.
Batı sınırında yükselen Pakaraima Dağları, dik duvarlı ve düz tepeli karakteristik masa dağları (tepui) barındırır. Bu dağların en ünlüsü olan 2.772 metrelik Roraima Dağı, Guyana, Venezuela ve Brezilya sınırlarının kesiştiği noktada yükselen ülkenin en yüksek zirvesidir.
Güneybatıda Kanuku Dağları'nın ikiye böldüğü geniş Rupununi savanları uzanır; Potaro Nehri üzerinde 226 metrelik tek bir dikey kırıktan dökülen Kaieteur Şelalesi ise saniyede yaklaşık 663 metreküplük su hacmiyle dünyanın tek düşüşlü en güçlü çağlayanlarından biridir.
26 Mayıs 1966'da Birleşik Krallık'tan bağımsız oldu.
Haritadaki Yeri
Guyana: İklim ve Sular
Guyana'da İklim
Guyana'da yıl boyu yüksek sıcaklık ve nemle tanımlanan ekvatoral bir rejim hüküm sürer. Ülkeyi diğer birçok tropikal bölgeden ayıran temel özellik, Tropikal Yakınsama Kuşağı'nın mevsimsel göçüne bağlı olarak yılda iki yağışlı ve iki kurak dönem yaşamasıdır.
Birincil yağışlı mevsim Mayıs'tan Ağustos ortasına kadar sürerek yıllık yağışın yaklaşık %40'ını getirir; ikincil yağışlı dönem ise Aralık ve Ocak aylarında yağışın yaklaşık %20'sini bırakır. Şubat-Nisan ve Eylül-Ekim dönemleri ise kurak geçer.
Kıyı ovasında yıllık yağış Atlas Okyanusu'ndan gelen nemli alizelerle 2.000 milimetreyi aşarken, kuzeydoğu alizeleri kıyıdaki bunaltıcı sıcağı yumuşatır; iç kesimdeki Rupununi savanlarında ise yağış yaklaşık 1.800 milimetreye geriler ve kurak mevsimde savanlar kururken yağışlı mevsimde geniş taşkın düzlüklerine dönüşür.
Guyana'nın Hidrografyası
Guyana'nın ana akarsu omurgasını, güneydeki Acarai Dağları'ndan doğup 1.014 kilometre boyunca kuzeye akan ve ülke topraklarının yaklaşık %73'ünü sulayan Essequibo Nehri oluşturur; ağzında 20 kilometreyi aşan bir haliç ve sayısız adacık kurarak Atlas Okyanusu'na dökülür.
Kıyı boyunca uzanan Demerara ve Berbice nehirleri, boksit taşımacılığı ve tarımsal yerleşim açısından hayati su yollarıdır; başkent Georgetown, Demerara Nehri'nin okyanusa kavuştuğu haliçte kuruludur.
Kıyı ovası yüksek gelgitte deniz seviyesinin altında kaldığından, su yönetimi Hollanda sömürge döneminden miras kalan karmaşık bir set içi arazi (polder), deniz duvarı ve "koker" adı verilen gelgit kapakları sistemiyle sağlanır; yağmur suları alçak gelgitte yerçekimiyle okyanusa tahliye edilirken yüksek gelgitte kapaklar kapatılarak deniz suyunun tarım arazilerini basması önlenir.
Guyana: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Guyana, Başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: İngilizce.
