Zambiya
Güney-Orta Afrika'da karayla çevrili geniş bir yayla ülkesi olan Zambiya, kıtanın iki dev su havzası olan Kongo ve Zambezi nehirleri arasındaki kadim su bölümü platosu üzerinde kuruludur. Deniz seviyesinden ortalama 1.000 ila 1.300 metre yükseklikte dalgalanan sert ve eski kayaçlardan oluşan bu serin masa arazisi; derin tektonik rift vadileri, devasa sulak alanlar ve zengin bakır kuşağı yataklarıyla biçimlenmiştir.
Zambiya'nın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Ülke topoğrafyasının omurgasını, hafif dalgalı ve yer yer tek başına duran granit kayalıklarla (inselberg) kesilen merkezi plato oluşturur. Platonun doğu kenarı, Luangwa Grabeni'ne bakan sarp Muchinga Dağları ile birdenbire kesilir; derin bir yarık vadisi olan Luangwa, Doğu Afrika Rift Sistemi'nin en güney uzantılarından biridir. Kuzeydoğuda Malavi sınırında yükselen Mafinga Tepeleri'ndeki Mafinga Central zirvesi (2.339 m) ülkenin en yüksek noktasıdır.
Batıya doğru gidildikçe plato düzleşir ve Kalahari kumullarının etkisi altına girerek yağışlı mevsimde devasa bir iç denize dönüşen Barotse Taşkın Ovası'na (Bulozi) açılır. Güneyde ise arazi Zambezi Nehri'nin aktığı derin bazalt kanyonlara doğru alçalır.
24 Ekim 1964'te Birleşik Krallık'tan bağımsız oldu.
Haritadaki Yeri
Zambiya: İklim ve Sular
Zambiya'da İklim
Zambiya'da tropikal plato iklimi hakimdir; yüksek rakım, sıcaklıkların ekvatoral Afrika'ya kıyasla çok daha ılıman seyretmesini sağlar. Ülkede belirgin üç mevsim yaşanır: mayıstan ağustosa kadar süren serin ve kuru kış, eylül ve ekimde sıcaklıkların 35 dereceye tırmandığı sıcak ve kuru bahar, kasımdan nisana kadar süren ılık ve yağışlı yaz dönemi.
Yıllık yağış dağılımı kuzeyden güneye doğru keskin bir düşüş gösterir: Kongo havzasına komşu kuzey yaylalarında yıllık yağış 1.400 milimetreyi aşarken, güneydeki alçak Zambezi ve Luangwa vadilerinde 600 milimetreye kadar gerileyerek yarı kurak bozkır koşulları yaratır.
Zambiya'nın Hidrografyası
Zambiya sularının dörtte üçünü toplayan ve ülkeye adını veren Zambezi Nehri, kuzeybatıdaki Kalene Tepeleri'nden doğar; Angola topraklarına girip çıktıktan sonra güney sınırı boyunca doğuya akar. Zimbabve sınırında, nehrin 100 metreyi aşan sarp bir bazalt yarığına döküldüğü Victoria Şelalesi (yerel dilde 'Gürleyen Duman' - Mosi-oa-Tunya) ve hemen ardındaki devasa Kariba Baraj Gölü, havzanın su harikalarıdır; Kafue ve Luangwa kolları da bu ana arteri besler.
Ülkenin kuzeyi ise Kongo havzasına bağlanır; Chambeshi Nehri'nin beslediği geniş Bangweulu Gölü ve çevresindeki sulak bataklıklar dünyanın en zengin tatlı su ekosistemlerindendir. Kuzey sınırında Kongo DC ile paylaşılan Mweru Gölü ve Tanganyika Gölü'nün güney ucu da ülkenin diğer stratejik su kütleleridir.
Zambiya: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Zambiya, Başkanlık cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: İngilizce.
