Somali
Afrika Boynuzu'nun uç noktasında, Aden Körfezi ile Hint Okyanusu'nun kesiştiği stratejik bir köşe başında yer alan Somali, 3.300 kilometreyi aşan uzunluğuyla Afrika anakarasının en uzun kıyı şeridine sahiptir. Yüzyıllardır deniz ticaret rotalarını denetleyen bu kıyıların gerisinde, kavurucu sıcaklıkların ve kuraklığın biçimlendirdiği geniş platolar, göçebe hayvancılık kültürünün ana mekânıdır.
Somali'nin Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Kuzey kıyısı boyunca, Aden Körfezi'ne paralel uzanan dar ve yakıcı Guban kıyı ovası yer alır. Bu sahil şeridinin hemen ardından bir duvar gibi yükselen Karkaar (Ogo) Sıradağları, kireçtaşı uçurumları ve derin kanyonlarıyla yayla düzlüklerini sahilden ayırır; bu dağlık kuşağın Cal Madow kesimindeki 2.416 metrelik Şimbiris Zirvesi ülkenin en yüksek noktasıdır.
Dağların güneyine geçildiğinde arazi, Hint Okyanusu'na doğru tatlı bir eğimle alçalan geniş ve kurak Haud ve Mudug platolarına açılır. Kıyı şeridi güçlü okyanus rüzgarlarının yığdığı yüzlerce kilometrelik kumul tepeleriyle kaplıdır; güneyde ise iki ana nehrin suladığı düz alüvyal tarım ovaları başlar.
1 Temmuz 1960'ta İngiliz ve İtalyan yönetimlerinden ayrı ayrı bağımsız olan bölgeler birleşerek Somali Cumhuriyeti'ni kurdu.
Haritadaki Yeri
Somali: İklim ve Sular
Somali'de İklim
Ekvator kuşağına yakınlığına karşın Somali, kıyı boyunca esen kuru rüzgarlar ve derindeki soğuk suyun yüzeye çıkması (denizel yükselme) nedeniyle nem taşımayan soğuk su akıntılarının etkisiyle son derece kurak bir çöl ve yarı çöl iklimine sahiptir. Sıcaklıklar yıl boyu yüksek seyreder; kuzey kıyılarında yaz aylarında 40 derecenin üzerine çıkması olağandır.
Yağış düzeni göçebe hayatın tüm takvimini yöneten dört mevsime bölünmüştür: nisan-haziran arasındaki ana yağmur mevsimi 'Gu', temmuz-eylül arasındaki rüzgarlı ve kuru 'Xagaa', ekim-kasım arasındaki ikincil yağmurlar 'Deyr' ve aralık-mart arasındaki kavurucu kurak kış dönemi 'Jilaal'. Yağışların dönemsel olarak kesilmesi ülkede tekrarlayan şiddetli kuraklıklara yol açar.
Somali'nin Hidrografyası
Somali'nin geniş toprakları üzerindeki kalıcı tek iki akarsu, sularını Etiyopya Yaylaları'ndan alan Jubba ve Shabelle nehirleridir. Ülkenin güneyini boydan boya geçen Jubba, Kismayo yakınlarında doğrudan Hint Okyanusu'na dökülür ve taşkın yatağıyla güneyin tarımsal omurgasını oluşturur.
Shabelle Nehri ise başkent Mogadişu'nun kuzeyine kadar geldikten sonra kıyı kumullarının engeliyle karşılaşarak okyanusa paralel olarak güneye yönelir; kurak mevsimlerde sularını kumullara ve bataklıklara kaptırarak Jubba'ya birleşemeden kurur. Ülkenin geri kalanında ise yalnızca şiddetli fırtınalarda taşan ve ardından hızla kuruyan 'tog' veya vadi adı verilen mevsimlik kuru dere yatakları uzanır.
Somali: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Somali, Federal parlamenter cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: Somalice, Arapça.
