Portekiz
İber Yarımadası'nın batı cephesini kaplayan Portekiz, batı ve güneyde boylu boyunca Atlas Okyanusu'na açılan, doğu ve kuzeyde ise tek kara komşusu İspanya ile çevrili bir kıyı devletidir. Anakaraya ek olarak, okyanus ortasındaki volkanik Azorlar ve Madeira takımadaları ülkenin iki özerk bölgesini oluşturur. Anakara, ülkeyi doğudan batıya bölen Tejo Nehri hattı boyunca iki farklı coğrafi aleme ayrılır: kuzeyin dağlık, ormanlık ve serin arazisi ile güneyin alçak, dalgalı ve kurak ovaları. Başkent Lizbon, Tejo'nun Atlas Okyanusu'na karıştığı korunaklı geniş haliç üzerinde kuruludur.
Portekiz'in Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
Tejo Nehri'nin kuzeyinde zemin engebeli granit masifleri ve şist platolarıyla yükselir; anakara Portekiz'in en yüksek noktası olan Torre zirvesi (1.993 m), Serra da Estrela sıradağlarında yer alır. Douro Nehri vadisi boyunca uzanan teraslanmış dik şist yamaçları, insan emeğiyle şekillendirilmiş anıtsal bir kültürel peyzaj sunar.
Tejo'nun güneyinde arazi alçalarak Alentejo'nun mantar meşesi ve zeytinliklerle kaplı dalgalı aşınım düzlüklerine (peneplen) dönüşür. En güneydeki Algarve ise kireçtaşı falezleri ve kumsallarıyla okyanusa kavuşur. Ülkenin mutlak en yüksek zirvesi ise anakarada değil, Azorlar'daki Pico Adası'nda denizden dimdik 2.351 metreye fırlayan volkan konisidir (Ponta do Pico).
1143'te kuruldu; 1 Aralık 1640'ta İspanya'dan bağımsızlığın restorasyonu (resmî millî günlerden biri).
Haritadaki Yeri
Portekiz: İklim ve Sular
Portekiz'de İklim
Ülke iklimi Atlas Okyanusu ile Akdeniz etkilerinin dengesine dayanır. Kuzeybatı kesimi (Minho), okyanusal nemli hava kütlelerinin etkisiyle bol yağış alır; bazı dağ yamaçlarında yıllık yağış 2.500-3.000 milimetreyi aşarak Avrupa'nın en nemli köşelerinden birini oluşturur.
Güneye ve doğu iç kesimlere inildikçe yağışlar hızla azalır ve kuraklık dönemi uzar. Alentejo ovalarında yazlar 40°C'yi aşan kavurucu sıcaklara sahne olurken kışlar ılımandır. Azor Takımadası yıl boyu ılıman ve son derece nemli okyanus iklimine, Madeira ise subtropikal ılıman bir rejime sahiptir.
Portekiz'in Hidrografyası
Portekiz'in en büyük akarsuları İspanya'nın iç platolarından doğup batıya doğru okyanusa yönelen sınır-aşan nehirlerdir. İber'in en uzun nehri Tejo (Tagus), Lizbon'da 'Mar da Palha' adlı devasa bir iç haliç kurarak denize dökülür. Kuzeydeki Douro Nehri ise Porto limanından denize dökülürken şarap taşımacılığının ve hidroelektrik üretiminin belkemiğidir.
Tamamen Portekiz topraklarında doğup akan en uzun nehir, Serra da Estrela'dan beslenen 220 kilometrelik Mondego'dur. Güneydeki Guadiana Nehri ise İspanya sınırının bir bölümünü çizerek Cádiz Körfezi'ne akar; üzerindeki Alqueva Barajı, Batı Avrupa'nın en büyük yapay su rezervuarını oluşturur.
Portekiz: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
Portekiz, Yarı-başkanlık parlamenter cumhuriyeti yapısına sahiptir. Resmî dil: Portekizce.
