İzlanda
İzlanda, Kuzey Atlantik ile Arktik Okyanusu’nun birleştiği noktada, Avrasya ve Kuzey Amerika tektonik levhalarının birbirinden uzaklaştığı Orta Atlantik Sırtı üzerinde yükselen volkanik bir ada ülkesidir. Kara komşusu bulunmayan ada, yerkabuğunun sürekli yenilendiği dinamik bir jeolojik hatta oturur. Başkent Reykjavik, güneybatı kıyısındaki korunaklı fiyort ağzında kuruludur. Nüfusun neredeyse tamamı okyanus etkisine açık kıyı şeritlerinde toplanmış olup iç kesimlerdeki yüksek plato (Hálendið), sert iklimi ve lav örtüsü nedeniyle yerleşime kapalı bir kutup çölü durumundadır.
İzlanda'nın Yeryüzü Şekilleri ve Coğrafi Konumu
İzlanda’nın yer şekilleri, aktif volkanizma ile buzul aşındırmasının bir arada çalıştığı istisnai bir yapı sergiler. Ülke genelinde 30’u aşkın faal volkanik sistem yer alır; çatlak püskürmeleri, gayzerler, lav tüpleri ve bazalt platoları araziyi kaplar. UNESCO Dünya Mirası listesindeki Þingvellir, iki kıtasal levhanın yüzeyde çıplak gözle izlenebilen yarık vadisini oluşturur.
Güneydoğuda 7.700 kilometrekarelik alanıyla Avrupa'nın hacimce en büyük buz örtüsü olan Vatnajökull yükselir. Bu kütlenin güney kenarındaki Öræfajökull stratovolkanının krater sırtında yer alan Hvannadalshnúkur (2.110 m), İzlanda’nın en yüksek zirvesidir. Buzul altı volkanik patlamaları, devasa erime sularının aniden ovaya boşaldığı buzul taşkınlarına (jökulhlaup) yol açarak güney kıyılarında geniş siyah kum ovaları (sandur) oluşturmuştur.
17 Haziran 1944'te Danimarka'dan tam bağımsızlığını kazanarak cumhuriyet ilan etti.
Haritadaki Yeri
İzlanda: İklim ve Sular
İzlanda'da İklim
İzlanda, Arktik Dairesi eşiğindeki konumuna rağmen, ada çevresini dolanan sıcak Irminger Akıntısı (Golfstrim uzantısı) sayesinde yumuşak bir subpolar okyanusal iklime sahiptir. Kıyı şeridinde kış sıcaklıkları sıfır derece dolayında seyreder ve sert donlar uzun sürmez.
Buna karşılık Atlantik kökenli alçak basınç merkezlerinin geçiş yolu üzerinde bulunması nedeniyle hava koşulları gün içinde süratle değişir; şiddetli fırtınalar ve kesintisiz rüzgar ada yaşamının olağan parçasıdır. Yüksek iç platolarda ise okyanusun ılıtıcı etkisi kesilir ve yıl boyu dondurucu kutup koşulları hüküm sürer.
İzlanda'nın Hidrografyası
İzlanda nehirleri, geniş buzul örtülerinin erime sularıyla ve bol yağışla beslenen, yüksek debili çağlayanlar biçimindedir. Dağlık platolardan basamaklar hâlinde dökülen sular, Gullfoss ve Dettifoss gibi devasa şelaleler oluşturarak bazalt kanyonları yarar. Ülkenin en uzun akarsuyu, güney platolarından doğup Atlantik'e dökülen 230 kilometrelik Þjórsá'dır.
Buzulların çekildiği vadilerde oluşan Jökulsárlón gibi buzul lagünleri, ana kütleden kopan buzdağlarının denize süzüldüğü dinamik su alanlarıdır. Adanın tektonik çöküntüsünde yer alan Þingvallavatn ise ülkenin en geniş doğal gölüdür. Yeraltındaki zengin jeotermal akiferler, ülkenin elektrik ve kentsel ısınma gereksiniminin neredeyse tamamını temiz enerjiyle karşılar.
İzlanda: Yönetim ve Nüfus
Yönetim Biçimi ve Statüsü
İzlanda, Parlamenter cumhuriyet yapısına sahiptir. Resmî dil: İzlandaca.